Human rights

Bản Tuyên Ngôn Quốc Tế Nhân Quyền

Audio & video: ngyendanque - rfa.org - nguoiViethaingoai -

Empty Chair at Nobel - Nobel Peace Prize 2010 Ceremony

Xét rằng: Sự công nhận nhân phẩm của tất cả con người trong đại gia đình nhân loại và những quyền bình đẳng không thể tước đoạt của họ là nền tảng của tự do, công lý và hòa bình trên thế giới.

Xét rằng: Hành vi xem thường và chà đạp nhân quyền đã dẫn đến những hành động man rợ, xúc phạm đến lương tâm nhân loại. Việc tiến đến một thế giới trong đó tất cả mọi người được hưởng sự tự do ngôn luận, tự do tín ngưỡng, không còn lo sợ hãi và nghèo khó, phải được tuyên xưng như là ước vọng cao nhất của con người.

Xét rằng: Nhân Quyền cần phải được bảo vệ bằng luật pháp, để con người không bị bắt buộc phải sử dụng đến biện pháp cuối cùng là vùng dậy chống lại độc tài và áp bức.

Xét rằng: Mối quan hệ hữu nghị giữa các quốc gia cần được khuyến khích và mở rộng.

Xét rằng: Trong Hiến Chương, các dân tộc của cộng đồng Liên Hiệp Quốc đã lại một lần nữa xác định niềm tin vào những quyền căn bản của con người, vào nhân phẩm và giá trị con người, vào quyền bình đẳng nam nữ và cũng đã quyết định cổ vũ cho các tiến bộ xã hội và cải tiến mức nhân sinh trong bối cảnh ngày càng tự do hơn.

Xét rằng: Các quốc gia hội viên đã cam kết hợp tác với Liên Hiệp Quốc, nhằm cổ vũ việc tôn trọng nhân quyền và các quyền tự do căn bản.

Xét rằng: Sự hiểu biết chung về nhân quyền và tự do là điều tối quan trọng để có thể thực hiện đầy đủ sự cam kết trên.

Do đó, Ðại Hội Ðồng Liên Hiệp Quốc long trọng công bố Tuyên Ngôn Quốc Tế Nhân Quyền này như là một khuôn mẫu chung cần đạt tới của mọi dân tộc và quốc gia, nhằm giúp cho mọi cá nhân và thành phần của xã hội luôn luôn theo sát tinh thần của Bản Tuyên Ngôn, dùng sự truyền đạt và giáo dục, để nỗ lực phát huy sự tôn trọng các quyền tự do này.

Mặt khác, bằng những phương thức tiến bộ trong phạm vi quốc gia cũng như quốc tế, phải bảo đảm sự thừa nhận và tuân hành Bản Tuyên Ngôn một cách có hiệu lực, trong các dân tộc của các nước thành viên, và ngay cả trong những người dân sống trên các phần đất thuộc quyền cai quản của các nước đó.

Ðiều 1: Mọi người sinh ra đều được tự do và bình đẳng về nhân phẩm và quyền. Mọi người đều được phú bẩm về lý trí và lương tâm và vì thế phải đối xử với nhau trên tinh thần bác ái.

Ðiều 2: Mọi người đều được hưởng tất cả những quyền và tự do được công bố trong Bản Tuyên Ngôn này và không có một sự phân biệt nào, như chủng tộc, màu da, phái tính, ngôn ngữ, tôn giáo, quan điểm chính trị hay tất cả quan điểm khác, quốc tịch hay nguồn gốc xã hội, tài sản, nơi sinh, hay tất cả những hoàn cảnh khác. Hơn nữa, cũng không được có sự phân biệt nào đối với con người sống trên một quốc gia hay trên một lãnh thổ, căn cứ trên cơ chế chính trị, nền tảng luật pháp hay quy chế quốc tế của quốc gia hay lãnh thổ đó. Cho dù quốc gia hay lãnh thổ này độc lập hay dưới sự bảo hộ, không được tự trị hay ở trong tình trạng bị hạn chế về chủ quyền.

Ðiều 3: Mọi người đều có quyền sống, quyền tự do và an toàn cá nhân.

Ðiều 4: Không ai bị cưỡng bức làm nô lệ hay tôi đòi. Chế độ nô lệ và buôn bán nô lệ dưới mọi hình thức đều bị nghiêm cấm.

Ðiều 5: Không một người nào phải chịu cực hình, tra tấn, hay bất kỳ hình thức đối xử, hoặc trừng phạt bất nhân, hay có tính cách lăng nhục.

Ðiều 6: Ở bất cứ nơi nào, mỗi người đều có quyền được công nhận tư cách con người của mình trước pháp luật.

Ðiều 7: Tất cả mọi người đều bình đẳng trước pháp luật, và phải được bảo vệ một cách bình đẳng, không kỳ thị phân biệt. Tất cả đều được quyền bảo vệ ngang nhau, chống lại mọi kỳ thị vi phạm Bản Tuyên Ngôn này, cũng như chống lại mọi kích động dẫn đến kỳ thị như vậy.

Ðiều 8: Mọi người đều có quyền được bảo vệ và bênh vực bởi các cơ quan tư pháp quốc gia có thẩm quyền về các hành vi vi phạm các quyền căn bản, do Hiến Pháp và Luật Pháp quy định.

Ðiều 9: Không một ai bị bắt bớ, cầm tù hay lưu đày một cách độc đoán.

Ðiều 10: Mọi người đều có bằng nhau quyền được phân xử công khai và công bằng, trước một tòa án độc lập và vô tư, để được phán quyết về các quyền lợi và nhiệm vụ của mình, hay về những tội phạm mà mình bị cáo buộc.

Ðiều 11: Khi truy tố trước pháp luật, mọi người được xem là vô tội, cho đến khi pháp luật chứng minh là có tội, trong một phiên tòa công khai và tòa án này phải cung ứng tất cả mọi bảo đảm cần thiết cho quyền biện hộ của đương sự.
Không ai có thể bị kết án khi có những hành động hay sơ suất xảy ra vào lúc mà luật pháp của quốc gia hay quốc tế không qui định đó là một hành vi phạm pháp. Tương tự như vậy, không được áp đặt một hình phạt nào nặng hơn hình phạt được ấn định vào lúc hành vi phạm pháp xảy ra.

Ðiều 12: Không một ai bị xâm phạm một cách độc đoán về đời sống riêng tư, gia đình, nhà ở, hay thư tín, cũng như bị xúc phạm danh dự hay tiếng tăm của mình. Mọi người đều có quyền được luật pháp bảo vệ, trước những xâm phạm và xúc phạm như vậy.

Ðiều 13: Mọi người có quyền tự do di chuyển và cư trú, trong phạm vi biên giới của quốc gia.
Mọi người đều có quyền rời khỏi lãnh thổ bất kỳ nước nào, kể cả nước của mình, và quyền trở về xứ sở.

Ðiều 14: Trước sự ngược đãi, mọi người đều có quyền tị nạn và tìm sự dung thân tại các quốc gia khác.
Quyền này không được kể đến, trong trường hợp bị truy nã thật sự vì các tội phạm không có tính chính trị, hay do những hành vi trái với những mục tiêu và nguyên tắc của Liên Hiệp Quốc.

Ðiều 15: Mọi người đều có quyền có quốc tịch.
Không một ai bị tước bỏ quốc tịch, hay bị từ chối quyền thay đổi quốc tịch, một cách độc đoán.

Ðiều 16: Nam và nữ trong tuổi trưởng thành có quyền kết hôn và lập gia đình, mà không bị hạn chế về lý do chủng tộc, quốc tịch hay tôn giáo. Nam nữ đều có quyền bình đẳng lúc kết hôn, trong đời sống vợ chồng và lúc ly hôn.
Hôn nhân chỉ có thể tiến hành khi cả hai đều được tự do quyết định và đồng ý thật sự.
Gia đình phải được xem là một đơn vị tự nhiên và căn bản của xã hội, và được quyền bảo vệ của xã hội và quốc gia.

Ðiều 17: Mọi người đều có quyền sở hữu tài sản cá nhân cũng như tập thể.
Không ai có thể bị tước đoạt tài sản của mình một cách độc đoán.

Ðiều 18: Mọi người đều có quyền về tự do tư tưởng, nhận thức và tôn giáo. Quyền này bao gồm cả quyền tự do thay đổi tôn giáo hay tín ngưỡng, cũng như quyền tự do biểu lộ tôn giáo hay tín ngưỡng của mình, với tư cách cá nhân hay tập thể, ở nơi công cộng hay nơi chốn riêng, bằng sự truyền dạy, thực hành, thờ phượng và áp dụng các nghi thức đạo giáo.

Ðiều 19: Mọi người đều có quyền tự do ngôn luận và bày tỏ quan điểm. Quyền này bao gồm sự tự do quan điểm mà không bị xen vào quấy rầy và được tự do tìm kiếm, thu nhận và quảng bá tin tức và tư tưởng qua mọi phương tiện truyền thông bất kể biên giới.

Ðiều 20: Mọi người đều có quyền tự do hội họp và lập hội, một cách ôn hòa. Không một ai có thể bị cưỡng bách gia nhập vào một đoàn thể.

Ðiều 21: Mọi người đều có quyền tham gia vào việc điều hành xứ sở của mình, một cách trực tiếp hay qua các đại biểu được tuyển chọn một cách tự do.
Mọi người đều có quyền đón nhận những dịch vụ công cộng của quốc gia một cách bình đẳng.
Ý muốn của người dân phải là nền tảng của quyền lực chính quyền. Ý muốn này phải được thể hiện qua các cuộc bầu cử định kỳ và thực sự , bằng phiếu kín, qua phương thức phổ thông và bình đẳng đầu phiếu, hay các phương thức tương đương của bầu cử tự do.

Ðiều 22: Vì là thành viên của xã hội, mỗi người đều có quyền an ninh xã hội, qua các cố gắng của quốc gia và hợp tác quốc tế, dựa theo phương cách tổ chức và tài nguyên của mỗi nước. Quyền này được đặt trên căn bản của sự thụ hưởng những quyền về kinh tế, xã hội và văn hóa, cần thiết cho nhân phẩm và sự phát triển tự do của mỗi cá nhân.

Ðiều 23: Mọi người đều có quyền làm việc, quyền tự do chọn việc làm, quyền được hưởng các điều kiện làm việc chính đáng và thuận lợi đối với công việc, và quyền được bảo vệ chống thất nghiệp.
Mọi người, không vì lý do kỳ thị nào, đều có quyền được hưởng lương bổng như nhau cho cùng một công việc.
Mọi người làm việc đều được quyền hưởng thù lao một cách công bằng và thích hợp, khả dĩ bảo đảm cho bản thân và gia đình mình một cuộc sống xứng đáng với nhân phẩm, cũng như được trợ giúp nếu cần, qua các phương thức bảo vệ xã hội khác.
Mọi người đều có quyền thành lập và tham gia vào các nghiệp đoàn, để bảo vệ quyền lợi của mình.

Ðiều 24: Mọi người đều có quyền nghỉ ngơi và giải trí, kể cả việc hạn chế hợp lý số giờ làm việc, và các ngày nghỉ định kỳ có trả lương.

Ðiều 25: Mọi người đều có quyền được hưởng một mức sống phù hợp với sức khỏe và sự no ấm cho bản thân và gia đình bao gồm: thực phẩm, quần áo, nhà ở, y tế và các dịch vụ xã hội cần thiết, quyền an sinh trong lúc thất nghiệp, đau ốm, tàn tật, góa bụa, tuổi già hay các tình huống thiếu thốn khác do các hoàn cảnh ngoài khả năng kiểm soát của mình.
Các bà mẹ và trẻ con phải được hưởng sự chăm sóc và trợ giúp đặc biệt. Tất cả mọi trẻ con, sinh có hôn thú hay không, đều được xã hội bảo vệ một cách bình đẳng.

Ðiều 26: Mọi người đều có quyền được giáo dục. Giáo dục phải được miễn phí, ít nhất là ở bậc tiểu học và căn bản. Giáo dục tiểu học phải bắt buộc. Giáo dục kỹ thuật và chuyên nghiệp phải được mở rộng và giáo dục đại học phải được mở rộng bình đẳng cho mọi người, trên căn bản tài năng xứng đáng.
Giáo dục phải được điều hướng để phát triển đầy đủ nhân cách, và củng cố sự tôn trọng nhân quyền và các quyền tự do căn bản. Giáo dục phải nhằm cổ vũ sự cảm thông, lòng khoan dung, và tình hữu nghị giữa mọi quốc gia, mọi nhóm chủng tộc hoặc tôn giáo, và hỗ trợ việc phát triển các sinh hoạt của Liên Hiệp Quốc nhằm duy trì hòa bình.
Cha mẹ có quyền ưu tiên chọn lựa phương cách giáo dục dành cho con cái mình.

Ðiều 27: Mọi người đều có quyền tự do tham gia sinh hoạt văn hóa cộng đồng, thưởng thức các bộ môn nghệ thuật, và cùng chia xẻ các tiến bộ khoa học cũng như các lợi ích của khoa học.
Mọi người đều có quyền được bảo vệ về tác quyền, trên bình diện tinh thần cũng như quyền lợi vật chất, đối với các tác phẩm khoa học, văn chương, hay nghệ thuật.

Ðiều 28: Mọi người đều có quyền đòi hỏi được sống trong một trật tự xã hội và trật tự quốc tế, trong đó các quyền và các tự do được đề cập trong Bản Tuyên Ngôn này có thể được thể hiện đầy đủ.

Ðiều 29: Mọi người đều có bổn phận đối với cộng đồng nào mà chỉ trong đó mới có thể phát triển toàn vẹn và tự do nhân cách của mình.
Trong việc hành xử nhân quyền và thụ hưởng tự do, mọi người chỉ phải chịu những hạn chế do luật định, và những hạn chế này chỉ nhằm mục tiêu bảo đảm sự thừa nhận và tôn trọng nhân quyền, và quyền tự do của những người khác, cũng như nhằm thỏa mãn những đòi hỏi chính đáng về luân lý, trật tự công cộng, và nền an sinh chung trong một xã hội dân chủ.
Trong bất cứ trường hợp nào, nhân quyền và những quyền tự do này cũng không được hành xử trái với những mục tiêu và nguyên tắc của Liên Hiệp Quốc.

Ðiều 30: Không một điều nào trong Bản Tuyên Ngôn này được hiểu và hàm ý cho phép một nước, một nhóm hay một cá nhân nào được quyền có những việc làm hay hành động nhằm hủy diệt nhân quyền và tự do được thừa nhận trong bản Tuyên Ngôn này.

Liên Hiệp Quốc, ngày 10 tháng 12 năm 1948

Nguồn congdonghoalan

Đọc thêm : danlambao

Ecology and environment

Chuyện từ làng Sher đến thôn Bàn Thạch

"Ở mỗi thời kỳ, mỗi dân tộc sẽ phải cam chịu hay có một số phận

xứng đáng với sự lựa chọn và cách sống của họ. - Ngô Thế Vinh"

"Trải qua hàng ngàn năm, làng Sher, một cái làng nhỏ tí ở Tây Tạng, vẫn bám lấy cái sống dù ở một vị thế sinh tồn khắc nghiệt, một thềm đất hẹp nằm chênh vênh trên một sườn núi dựng đứng.

Ở vị thế khô cằn này của cao nguyên Tây Tạng, lượng nước mưa hàng năm chỉ được khoảng dưới 10cm. Nhưng từng giọt nước đều được thu giữ trong một hệ thống tưới tiêu có từ thời thượng cổ. Nhiệt độ trung bình hàng năm luôn gần ở mức đóng băng (0oC), còn từ tháng Chạp đến tháng Hai thì hàn thử biểu bao giờ cũng lơ lửng trong khoảng -6 độ C đến -10 độ C.

Loài cừu ở đây có bộ lông cực dày, giữ ấm rất tốt; lông cừu được quay và dệt thành áo quần và chăn đắp giúp dân làng chịu cái lạnh khắc nghiệt của mùa đông vì họ không có gì khác hơn ngoài chút hơi ấm của bếp lò.

Nhà tranh vách đất cứ mười năm thì phải lợp lại, và những cây liễu trồng dọc theo bờ kinh được dùng vào việc này. Khi một cành bị cắt đi để làm mái, một nhánh khác sẽ được ghép vào. Cây liễu có thể sống tới bốn trăm năm, và khi cây chết thì người ta sẽ trồng một cây mới. Chất thải được tái chế thành phân bón để trồng cỏ, rau và lúa mạch – nguồn thực phẩm chính ở nơi đây, gọi là tsampa – và những loại rau có củ dành cho mùa đông.

Trải qua nhiều thế kỷ dân số của làng Sher vẫn giữ nguyên, chừng ba trăm nhân khẩu. Ông Jonathan Rose, một người làm nghề xây cất và cũng là người sáng lập ra phong trào nhà xanh và hợp túi tiền, đã học hỏi được nhiều điều qua cách sinh tồn khôn ngoan mà dân làng Sher đã tìm ra trong cái hốc nhỏ bất an của họ. Rose nói: Một ngôi làng có thể sống hàng ngàn năm trong một hệ thống sinh thái như thế thì đúng là bền vững thật sự.”

Đoạn văn dẫn thượng được chuyển ngữ bởi dịch giả Nguyên Trường, và được trích dẫn từ Ecological Intelligence của Daniel Goleman (do Broadway Business xuất bản, năm 2009). Ngôi làng nhỏ được nhắc đến trong cuốn sách này, khiến tôi lên tưởng đến Bàn Thạch Thôn và sông Bàn Thạch – ở Tam Kỳ.

Tôi chưa bao giờ có cái may mắn được bước chân ra đến miền Trung của đất nước mình nên chỉ biết con sông nhỏ bé, và thơ mộng này, qua ngòi bút của tác giả Huỳnh Thục Vy – trên web Đàn Chim Việt:

“Sông Bàn Thạch là một con sông rất đẹp. Sông chia làm hai nhánh, giữa hai nhánh sông là một cồn đá, chiều dài hơn 1km, khoảng giữa rộng nhất khoảng 200m, hai đầu hẹp dần. Người ta gọi cồn này là: ‘Cồn Thị’ vì ở đó có những cây thị rất lớn, cao 20m, vòng gốc 10 người ôm.

Theo lời ba tôi kể lại, cồn thị là một cồn đá, hai đầu cồn đá này là hai bãi sình, ở đó là một rừng cây ‘rán’, một loại dương xỉ lớn. Trong rừng dương xỉ có rất nhiều chim, chim Áo đà (vì nó có bộ lông màu đà giống áo nhà sư – mõ trắng rất đẹp) chim vành khuyên, chim mía, và rất nhiều cò, những con cò đậu vắt vẻo trên lùm cây bần, cây đước, chúng sống và làm tổ ở đó.Những buổi chiều, khi đèn đường bật lên, những con cò về đậu đầy trên những lùm cây đó. Tiếng kêu trầm đục buồn buồn.(Hình phải:Sông Bàn Thạch thuở trước).

Sông Bàn Thạch sâu và thơ mộng lắm. Dưới sông đầy cá, cá bơi lội tung tăng đùa giỡn trong làng nước trong xanh. Cá nhiều đến nỗi từ trên cầu nhìn xuống chân cầu, cá tập trung thành từng bầy nhung nhúc, cá Hồng, cá Hanh, cá Tràng, cá Nâu, cá Dìa, cá Gáy, cá Thác lác, cá Căn…

Nhưng đó là ký ức của ba tôi. Giờ đây trước mặt tôi là một dòng sông chết, nước sông đen ngòm, hôi thối và đặc quánh. Dòng sông cạn vì rác mà người dân chung quanh đó đổ xuống, rác nhiều đến nỗi làm nghẽn cả dòng, còn đôi bờ thì dần thu hẹp lại.(Hình phải:Sông Bàn Thạch năm 2010)

Trên dòng sông đó lềnh bềnh những xác chết súc vật, ngập ngụa phân người trong những túi nilon, đủ thứ rác. Từ giường chiếu, mùng mền cũ, bao ximăng, bao đựng gạo, vỏ trái cây, rau sống, áo quần cũ và cả băng vệ sinh phụ nữ ‘siêu mỏng’. Mặt nước sông phủ một lớp rêu xanh, dập dềnh xác súc vật trong làn nước đặc quánh dầu mỡ người ta xả ra từ những chiếc ghe cá và từ khắp nơi gần đó. Bây giờ cá đã chết, chim đã bay xa. Cồn Thị bây giờ không còn cây Thị nào, người ta đã đốn đi rồi.”

Dân làng Sher đã trải qua hàng ngàn năm trong một môi trường sống hết sức khó khăn. Họ canh tác trên những thềm đất cheo leo bên sườn núi dựng, với lượng nước mưa rất hạn chế, và trong điều kiện khí hậu vô cùng khắc nghiệt. Và họ có rất nhiều hy vọng sẽ có thể tiếp tục sinh tồn hàng ngàn năm nữa, nếu vẫn giữ nếp sinh hoạt theo những thói quen “chịu thương chịu khó” của truyền thống cũ: chắt chiu từng giọt nước mưa, trân trọng tháp từng cành liễu, và không bỏ phí bất cứ thứ gì – kể cả phân người.

Chỉ có vài ba trăm nhân khẩu, sống chênh vênh trên một sườn núi dựng giữa rặng Hy Mã Lạp Sơn, dân làng Sher khó có cơ may được cắp sách đến trường. IQ của họ, vì thế, chắc khó được cao. Tuy vậy, không ai có thể đánh giá thấp thương số EQ (ecological quotient) của những con người rất mẫn tuệ về khía cạnh thông minh sinh thái (ecological intelligence) này.

Dân ở Bàn Thạch Thôn thì ở vào một hoàn cảnh và môi trường khác hẳn. Họ được thiên nhiên ưu đãi hơn nhiều. Việt Nam không có những mùa Đông băng tuyết. Vũ độ ở xứ sở này lại được tính (hào phóng) theo đơn vị mét, nghĩa là cả trăm inches. Riêng Bàn Thạch Thôn vừa gần biển, lại gần sông.

“Sông Bàn Thạch sâu và thơ mộng lắm. Dưới sông đầy cá, cá bơi lội tung tăng đùa giỡn trong làng nước trong xanh. Cá nhiều đến nỗi từ trên cầu nhìn xuống chân cầu, cá tập trung thành từng bầy nhung nhúc, cá Hồng, cá Hanh, cá Tràng, cá Nâu, cá Dìa, cá Gáy, cá Thác lác, cá Căn…“

IQ của người dân ở vùng đất Ngũ Phụng Tề Phi, tất nhiên, không thể thấp. Có điều khó mà tin rằng họ có tỉ số EQ cao khi thấy “xác chết súc vật, phân người, mùng mền chiếu gối, vỏ trái cây, rau sống, áo quần cũ, băng vệ sinh phụ nữ… lềnh bềnh… trong làn nước đặc quánh dầu mỡ” trên sông Bàn Thạch.

Nếu tình trạng này không được cải thiện, Bàn Thạch Thôn e khó có thể tồn tại đến hết thế kỷ này. Và Bàn Thạch Thôn không phải là nơi duy nhất mà người dân đang hủy hoại môi trường sinh thái qua cách ăn xổi ở thì như thế. Bàn Thạch cũng không phải là con sông duy nhất đang bị bức tử.

Nhà báo Tạ Phong Tần vừa có bài tường thuật (Việt Nam: Tất cả đều đổ ra sông) với rất nhiều dữ kiện rất đáng quan ngại:

“Hiện nay, nhiều con sông ở Hà Nội đã bị biến thành sông rác. Rất nhiều loại phế thải từ dịp tết, từ những cành đào, quất chưng xong sau tết bỏ đi đến lá gói bánh chưng, vỏ hộp mứt kẹo, chiếu rách, bàn thờ cũ… được tập trung vứt xuống sông.” (Tuổi Trẻ, 24/2/2010)

“Nhiều dòng sông ở tỉnh cà Mau hiện nay đều ngập rác. Hằng ngày, tại chợ nông sản Cà Mau (phường 7, thành phố Cà Mau) nơi thuyền ghe tấp nập lên hàng, rất nhiều người mua bán các loại nông sản, hàng hóa cứ vô tư tống thẳng đủ loại phế phẩm, rác rưởi xuống sông. Dọc hai bên bờ sông hiện có gần 500 hộ dân sinh sống, rất nhiều gia đình thường xuyên xả rác sinh hoạt, nước thải xuống sông.” (Tuổi Trẻ, 04/3/2010)

Tất cả đều “tuồn” ra sông, rõ ràng, không phải là một cung cách sống. Đó là một kiểu tự sát tuy không chết ngay nhưng chắc chết, chết chắc, và chết hết.

Từ Bàn Thạch Thôn, tác giả bài báo thượng dẫn, một cô gái ở tuổi đôi mươi, đã phải thảng thốt kêu:

“Nếu như thế thì nguy rồi?! Trách nhiệm này thuộc về ai… một dòng sông chết, một môi trường ô nhiễm, trước hết trách nhiệm thuộc về người dân xóm tôi, sau nữa là Thành phố Tam Kỳ và cuối cùng trách nhiệm quan trọng này thuộc về Đảng Cộng sản Việt Nam. Đảng lãnh đạo và quản lý đất nước này, họ phải có câu trả lời cho vấn đề đã tồn tại hơn 30 năm nay.”

Tôi e rằng Huỳnh Thục Vy đặt kỳ vọng quá cao. Khả năng “lãnh đạo và quản lý đất nước” của các vị này đã được Nhật Hiên, một thông tín viên của RFA đánh giá, như sau:

“[...] nói chung các vị đang cầm cân nảy mực trong hầu hết các lĩnh vực của xã hội Việt Nam có quan trí thấp, tầm nhìn ngắn dù phần lớn đều có đủ loại bằng cấp; chưa kể cung cách trả lời hoặc ‘hòa cả làng’ hoặc nói lấy được, ‘cả vú lấp miệng em’ bất chấp người dân nghĩ gì, nguyện vọng của nhân dân ra sao, tương lai vận mệnh nước nhà thế nào. Có đại biểu đã phải kêu lên như một sự bất lực là chịu không hiểu nổi cách giải trình của các ông Bộ trưởng! Các vị không hiểu, nhân dân lại càng không thể hiểu và cuối cùng đành phải giải thích ‘cái nước mình nó thế‘!"

Nó không “thế” mãi được đâu. Cái thời mà ông Hoàng Ngọc Hiến có thể nhún vai “nói thế” (cho xong chuyện) không còn nữa. Cái giai đoạn mà những người thuộc thế hệ đến sau vẫn còn có thể tiếp tục “đành bỏ ngỏ” (theo như cách nói của nhà thơ Bùi Chát) cũng qua rồi.

Không dân tộc nào có thể sống mãi bên những dòng sông ngắc ngoải, và trong tay của bọn thực dân nội địa – những kẻ sẵn sàng tháo cạn nước của một dòng sông hay đốt cháy nguyên một khu rừng, chỉ vì cần thêm vài con cá nướng trui để nhậu chơi, và vẫn có thể ngang nhiên nói rằng “đó là chủ trương lớn.”

Tưởng Năng Tiến

Nguồn tuongnangtien

Tản Đà

Tống Biệt

Tống biệt là một bài "Từ" nổi tiếng của Cụ Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu. Ông được xem như một trong những người mở đường cho Thơ mới sớm nhất.(Hình phải:Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu)

Tống biệt là bài Từ viết theo điệu Hoa phong lạc, rút từ vở chèo Thiên Thai do Ông sáng tác năm 1922. Nội dung vở diễn tích hai chàng thư sinh là Lưu Thần & Nguyễn Triệu đời nhà Hán bên Tàu, nhân Tết Đoan Ngọ ( nhằm ngày 5 tháng 5 Âm lịch), vào núi Thiên Thai (nay là tỉnh Triết Giang) hái thuốc, rồi bị lạc lối về. Hai chàng bất ngờ gặp được tiên nữ, rồi kết làm vợ chồng, sống hạnh phúc được nửa năm, thì cả hai nhớ nhà, muốn về thăm. Các Nàng ngăn cản không được 2 Chàng, vì biết ra đi là lạc lối về. Lưu, Nguyễn về làng thấy quang cảnh khác xưa, hỏi ra thì mới biết đã xa nhà đến 7 đời. Buồn bã, 2 Chàng trở lại Thiên Thai, thì đã không còn thấyTiên cảnh đâu nữa...Kể từ đấy, họ đi vào Núi rồi mất biệt...

Ở Việt Nam ta thì có chuyện Từ Thức:Từ Thức người Tống Sơn, nay là Hà Trung (Thanh Hóa), làm tri huyện Tiên Du (Bắc Ninh), nhân đi chơi Hội đã cởi áo gấm giúp một cô gái xinh đẹp gặp tình huống éo le. Thời gian sau chàng từ quan, tìm thú vui nhàn tản. Một lần ra cửa biển Thần Phù (Ninh Bình), Từ Thức đi qua núi và thấy một chiếc động, được Động chủ gả cho Giáng Hương, chính là người chàng đã cứu thuở nào. Sống với nhau được một năm, dù rất hạnh phúc, Từ Thức chợt nhớ nhà, xin được về thăm. Cảm thông nỗi niềm của chồng, Giáng Hương sắm xe và gài sẵn phong thư kín nói lời Ly biệt. Khi đến quê, tất cả đều đổi thay, Từ Thức hỏi một cụ già râu tóc bạc phơ thì mới biết đó là cháu nội của mình. Chàng đã đi quá lâu. Từ Thức muốn trở lại cõi tiên với vợ, nhưng chẳng còn dịp may … trước cửa động Từ Thức, bây giờ dây leo chằng chịt đan kín.

Ở bài Tống Biệt, tác giả chỉ nói đến cảnh Chia biệt đầy Lưu luyến của Lưu-Nguyễn với 2 nàng Tiên, hay là Từ Thức với Giáng Hương (?) để qua đó thầm gửi gắm "Niềm thương tiếc của mình đối với cái đẹp không bao giờ có thể tìm lại được, nếu không biết giữ gìn, để qua đi mai một".

Tống biệt

Lá đào rơi rắc lối thiên thai,
Suối tiễn oanh đưa luống ngậm ngùi!
Nửa năm tiên cảnh,
Một bước trần ai,
Ước cũ duyên thừa có thế thôi!
Đá mòn, rêu nhạt,
Nước chảy, huê trôi,
Cái hạc bay lên vút tận trời!
Trời đất từ đây xa cách mãi.
Cửa động,
Đầu non,
Đường lối cũ,
Ngàn năm thơ thẩn bóng trăng chơi.
(1922)

Leaving Paradise

Peach petals were sprinkled along the Paradise path
As clear creeks and golden orioles all came to bid farewell!
Half a year of blissful life in Paradise,
One step of miserable existence on Earth,
Olden vow and little love were just that and no more!

Stones are cut, mosses turn brown,
Water runs deep, flowers float around,
And cranes fly high,
Disappearing into the blueish sky!

Now Heaven and Earth are again forever separated,
The grotto gate,
The mountain top,
The beaten path,
Reminiscences of a thousand years of
A moon-washed celestial stroll.

Bản Dịch:
(Tiến sĩ Vũ Đình Đỉnh, USA)
Nguồn internet

Cộng đồng người Việt

Cảnh Thức Nhân Quyền
và Cầu Nguyện Cho Quê Hương Việt Nam

Video Đứng lên vì Việt Nam -

Nobel peace prize awarded without winner Liu Xiaobo

Bá Linh - Hôm nay ngày 10.12, kỷ niệm 62 năm ngày ký hiệp ước Quốc Tế Nhân Quyền, một phái đoàn đại diện các tổ chức hội đoàn tại Cộng Hòa Liên Bang Đức được Bộ Ngoại Giao chính phủ Liên Bang tiếp kiến. Trong dịp nầy phái đoàn đã trình bày về tình trạng hiện thực qua những vi phạm nhân quyền trầm trọng của chính quyền Cộng Sản Việt Nam. Một hồ sơ với danh sách sự kiện cụ thể được trao tận tay đến nhân vật hữu trách của chính quyền Đức hầu yêu cầu đặt sự quan tâm và can thiệp.

Chiều cùng ngày một buổi lể Cảnh thức nhân quyền và cầu nguyện cho Quê Hương Việt Nam được tổ chức tại Wittenbergplatz, trung tâm thành phố Tây Bá Linh, cạnh KaDeWe, nơi có nhiều khách bộ hành và du khách qua lại. Tại đây những tờ truyền đơn đã được phân phát. Không ít khách bộ hành dừng chân thăm hỏi tình hình và phẩn nộ trước những hành động phi nhân bản của chính quyền Cộng Sản Việt Nam.

Bắt đầu buổi lể, Quốc ca Việt Nam tự do được cất cao vang vọng trên vùng trời tự do Bá Linh, nơi mà "Bức Tường Ô Nhục" thành trì của Cộng Sản Quốc Tế đã sụp đổ tan tành một cách nhục nhã. Sau đó Nghi thức tôn giáo được các tín hữu Phật Giáo và Công Giáo dâng lời cầu nguyện. Những ánh nến lấp lánh lung linh giữa bầu trời đen tối và tuyết lạnh. Tuy buổi cầu nguyện đơn sơ và không có những vị lảnh đạo tinh thần tham dự, nhưng đầy tôn nghiêm trang trọng. Mọi người cúi đầu hướng về quê hương và tưởng nhớ đến những nạn nhân bị Cộng Sản Việt Nam sát hại, đặt biệt là trong ngày tết Mậu Thân.

Trong dịp nầy để trình bày cho người Đức rỏ, anh Phạm Công Hoàng, chủ tịch Tổ Chức Sinh Hoạt Người Việt Tị Nan tại CHLB Đức, qua loa phóng thanh, đã trình bày bằng tiếng Đức về ý nghĩa việc làm của buổi lể nầy cũng như nói về những thảm nạn mà người Cộng Sản đã đem lại cho đất nước Việt Nam.

Trời về đêm khí hậu càng lạnh buốt, tuy nhiên mọi người vẩn thầm nhũ, "cái lạnh nầy nào có thấm chi đối với nổi khổ trên quê hương, cảnh tù tội của những tiếng nói đấu tranh dân chủ" và tự hứa với lòng. Quyết tâm tranh đấu cho đến ngày Đất Việt thực sự có Tự Do Dân Chủ và Nhân Quyền, cùng hẹn ngày mai (11.12) gặp nhau biểu tình trước Sứ Quán Cộng Sản Việt Nam.

Nguồn honvienxu

Đọc thêm rfa.org

Truyện thật ngắn

Nồi cá bống kho tiêu

Ba mươi tuổi đầu, lận đận chiến chinh, chưa kịp lấy vợ thì trời sập. Đi tù.

Mẹ thăm nuôi sáu tháng một lần. Quà chỉ có nồi cá bống kho tiêu và nước mắt thương của mẹ. Được 3 năm thấy mẹ già đi, tóc bạc phơ. Thương mẹ, hắn bảo mẹ đừng lên thăm nữa. Nhưng đến kỳ thăm lại đi ra đi vào, trông ngóng mẹ. Suốt hai năm không thấy mẹ lên thăm.

Được tha, về nhà mới hay khi mẹ về gặp mưa bị cảm nặng trong lần thăm nuôi sau cùng và đã qua đời hai năm rồi.

Giỗ mẹ, hắn đi chợ mua cá bống về kho tiêu. Giỗ xong bưng chén cơm và đĩa cá bống kho tiêu cúng mẹ xuống ăn, hình như có vị mặn của nước mắt

Tình đầu

Mười tám tuổi, yêu tha thiết, tỏ tình. Nàng chu mỏ: học trò, nhỏ xíu, bày đặt.

Hai mươi hai, Thiếu úy Sư Đoàn 18, về phép đến thăm, nàng lạnh lùng. Sợ làm góa phụ lắm. Hai mươi sáu, Đại úy Trưởng khối Chiến Tranh Chính Trị Trung Đoàn, khó chết rồi, xin bỏ trầu cau. Nàng ậm ừ để suy nghĩ lại đã.

Tháng 4/75 chạy giặc, lạc mất nhau.

Ở tù ra, gặp lại. Nàng đã có chồng, hai con. Buồn và mặc cảm, thôi cứ ở vậy không lấy ai.

Ba mươi năm sau, lận đận quê người, gặp lại. Nàng chồng chết, các con trưởng thành ra ở riêng. Mừng rơn, mời nàng đi ăn cơm tối nhà hàng.

Tỏ tình. Nàng thẳng thừng: già rồi bận bịu nhau làm gì, ở một mình cho khỏe.

Hai chị em

Chị quen anh Hân, trung úy phi công. Anh đến nhà chơi, thấy em gái quấn quít Hân, chị nhường. Hai người tổ chức đám cưới, chị gom hết tiền để dành tặng đôi vợ chồng mới.

Em có thai đứa con đầu lòng được 6 tháng thì Hân đi tù cải tạo. Chị thương em đang có con dại, thay em đi ra Bắc thăm nuôi Hân.

Con được hai tuổi, em đi buôn hàng chuyến, lỡ có thai với người tài xế.

Chị tiếp tục đi thăm, dối Hân em dẫn con đi vượt biên rồi. Thấy Hân mừng cho tương lai vợ con mình, chị xấu hổ, tủi thân, âm thầm khóc lặng lẽ trên chuyến tàu lửa từ Hà Nội về lại Sài Gòn.

Hân về, biết sự thật. Buồn, dẫn con gái đi vượt biên. Nghe tin hai cha con chết trên biển, chị lập bàn thờ. Lấy tấm hình Hân đứng bên cạnh chiếc máy bay phản lực F5 Hân tặng chị hồi mới quen rọi lớn ra, bỏ vào khung đặt lên bàn thờ, chị khóc gọi Hân ơi…

Nguồn internet

Quốc ấn VN

QUỐC ẤN QUỐC GIA VIỆT NAM (1949-1955)
& QUỐC ẤN VIỆT NAM CỌNG HÒA (1956-1975)

Nguồn hoainiemmotthoi

Cộng đồng Việt Nam

Cô gái Việt sinh trên tàu chiến trở lại nơi ra đời.

Video Lienkhuc

PEARL HARBOR (NNS) - Ðược sinh ra ở bến xe, trên máy bay, trong công viên, là những hoàn cảnh bất ngờ thuộc loại chuyện lạ bốn phương. Nhưng có một cô gái Việt Nam ra đời trên một chiến hạm.(Hình phải: Cô gái Việt Grace Tarawa Trần, sinh ra trên chiến hạm USS Tarawa)

Ngày 29 tháng 11, 2010 vừa qua, một người Mỹ gốc Việt, cô Grace Tarawa Trần, đã đến thăm nơi cô chào đời là một chiến hạm Hoa Kỳ, USS Tarawa, cách đây 30 năm, theo tin của Phòng Báo Chí Hải Quân Hoa Kỳ.

Chiến hạm USS Tarawa là loại tàu đổ quân tác chiến (amphibious assault ship) hiện đã được giải nhiệm và đậu tại quân cảng Hải Quân ở Pearl Harbor, Hawaii.

“Thật tuyệt vời.” Cô Grace Tarawa Trần nói. Cô đã chào đời ngày 10 tháng 5, 1979, hai ngày sau khi 442 người Việt Nam vượt biên bằng đường biển được chiến hạm nói trên vớt trên biển Ðông.

Ra đời trên một tài sản thuộc chính phủ Hoa Kỳ, cô tự động trở thành công dân Mỹ. “Tôi chưa hề nghĩ rằng tôi có ngày thăm viếng như hôm nay. Gặp tất cả các người lính TQLC và đến thăm chiếc chiến hạm nơi tôi đã ra đời, cha mẹ tôi đã kể cho tôi nghe rất nhiều câu chuyện. Tôi chưa hề tưởng tượng được là cuộc thăm viếng này có thể xảy ra.”

Chữ lót (tên đệm, middle name) của cô chính là tên chiến hạm Tarawa như một ký hiệu mà cha mẹ cô muốn cô nhớ cả đời.

Cô Grace Trần sau đó lại càng ngạc nhiên hơn khi gặp lại trên sân bay của tàu, người y tá quân y đã đỡ đẻ giúp mẹ cô sinh nở, Trung Sĩ Richard Reed mà hồi đó được gọi là “Ðốc tờ Reed.”

Tàu đổ quân tác chiến USS Tarawa, thời đó là một trong những chiếc tàu mới nhất, mới được Hải Quân Mỹ sử dụng từ năm 1976, sau khi cuộc chiến Việt Nam đã chấm dứt một năm. Nó có sân bay tuy nhỏ hơn sân bay của hàng không mẫu hạm nhưng cũng đủ lớn để đậu và đáp 35 trực thăng chuyển một tiểu đoàn lính TQLC, và 8 chiến đấu cơ lên thẳng Harrier II VSTOL làm nhiệm vụ yểm trợ tác chiến.

Khi đến vùng biển Ðông năm 1979, chiến hạm được giao phó thêm nhiệm vụ cứu vớt người tị nạn Việt Nam vượt biên bằng đường biển.

“Thật kỳ diệu.” Ông Reed nói như vậy và ông đã không có dịp gặp lại cô kể từ khi gia đình cô rời tàu. “Cô đã lớn lên thành một phụ nữ xinh đẹp. Tôi không thể ngờ rằng một ngày mình ẵm cô trong tay rồi ngày hôm sau cô trưởng thành khôn lớn.”

Khi bà mẹ cô sanh, ông Reed quấn khăn đắp người cho cô và lo cho cô mọi thứ cần thiết của những ngày đầu đời.

“Grace như là con của chính tôi, một người con gái từ một xứ sở khác.”

Grace Trần đã khóc khi ông Reed cho cô biết ông là ai và tặng cô một bó hoa cùng với các tấm hình chụp, các mảnh báo cắt từ các tờ báo đầy biến cố đặc biệt của chiến hạm. Ông đưa cho cô xem những tấm hình chụp khi mấy trăm người trên chiếc ghe nhỏ được cứu, các tấm hình chụp những ngày cô mới ra đời mà hầu hết chưa bao giờ cô được nhìn thấy.

“Các biến cố, những kinh nghiệm của tôi trên chiến hạm USS Tarawa và nhìn thấy những thống khổ mà người tị nạn Việt Nam phải chịu đựng, đã thay đổi đời tôi.” Ông Reed nói: “Ðó là lý do tại sao tôi trở thành mục sư ngày hôm nay. Ðó là lý do tôi trở thành mục sư suốt 26 năm qua, cũng vì có cô gái trẻ này đây. Mọi chuyện đã thay đổi đời tôi. Ðây là sự ngạc nhiên thật đặc biệt đối một người y tá như tôi. Tôi vẫn thường săn sóc bệnh binh, khâu vết thương, chích thuốc nhưng làm nhiệm vụ đỡ đẻ quả thật là một kinh nghiệm hoàn toàn mới đối với tôi. Ðây là thứ kinh nghiệm xảy ra chỉ một lần trong đời. Cô là người đầu tiên và cũng là người cuối cùng tôi giúp ra đời.”

Grace Trần cho hay lòng cô tràn ngập xúc động khi gặp ông Reed và được ông cho xem các tấm hình của các người tị nạn và chiếc thuyền gỗ mà họ dùng vượt biên.

“Không có lời nào đủ để tôi diễn tả sự biết ơn của chúng tôi về sự giúp đỡ và săn sóc mà tất cả mọi người trên chiến hạm đã dành cho chúng tôi khi ở trên chiếc USS Tarawa.” Cô Grace Trần nói: “Gia đình tôi và 400 người tị nạn khác chạy trốn khỏi Việt Nam để có đời sống tốt đẹp hơn. Mọi người chen chúc nhau trên một chiếc ghe gỗ gắn máy dài có 7 mét. Chạy không được bao lâu thì hỏng máy. Trong khi tàu lênh đênh trên biển thì bị cướp biển Thái Lan đến cướp 11 lần trong một tuần lễ. Tình trạng trên ghe thì vô cùng thảm hại vì chỉ có rất ít đồ ăn và nước uống cho bằng đó con người. Mệt lả và đói nên chẳng ai còn nghĩ đến sợ nữa. Cho nên, quí vị có thể tưởng tượng mọi người sung sướng thế nào khi có tàu Mỹ đến cứu.”

“Cha mẹ tôi muốn chạy trốn chiến tranh và chế độ Cộng Sản.” Cô Grace Trần nói. “Bởi vậy, cùng với 400 người khác họ đã vượt biên. Họ không biết sẽ đến nước nào, mà chỉ biết mình phải trốn khỏi Việt Nam. Mẹ tôi nói bà rất sợ hãi nhưng đây là cơ hội để rời khỏi Việt Nam và đi tìm tự do. Họ đã chấp nhận sự nguy hiểm vô cùng lớn lao.”

Sau khi cứu các người Việt vượt biên tị nạn Cộng sản, chiến hạm USS Tarawa chuyển gia đình cô và các người khác đến một trại tị nạn ở Thái Lan.

Nơi đó, họ được làm thủ tục để tới Hoa Kỳ định cư.

Gia đình cô Grace Trần định cư ở vùng Philadelphia, tiểu bang Pennsylvania. Hiện nay, cô là một phân tích gia tài chính cho một công ty bảo hiểm ở thành phố Philadelphia.

Chiến hạm USS Tarawa được giải nhiệm từ tháng 3, 2009 hiện đang đậu tại West Loch, Pearl Harbor và được coi như tài sản dự phòng của Hải Quân Hoa Kỳ.

Nguồn nguoi-viet.com