Lý Đại Nguyên

HẾT THỜI CỦA CÁC CHẾ ĐỘ ĐỘC TÀI
KHI QUỐC TẾ ĐƯỢC PHÉP BẢO VỆ DÂN.

Sau ba ngày thương lượng gay go, tối Thứ Năm, ngày 17/03/2011, Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc với số phiếu 10 trên15 tổng số thành viên của Hội Đồng đã thông qua Nghị Quyết số 1973, cho phép sử dụng vũ lực quân sự tấn công quân đội của nhà độc tài Moummar Gadhafi lãnh đạo nước Libya (Right pic :EU leaders meet in Brussels to discuss Libya and North Africa (Image Source: Gulf Times).5 nước vắng mặt không bỏ phiếu, gồm Nga, Tầu, Đức, Ấn, Brasil, trong đó có 2 phiếu phủ quyết của Nga và Tầu. Nghị quyết này cho phép quốc tế “dùng mọi biện pháp cần thiết” để bảo vệ thường dân, và để áp đặt lệnh ngưng bắn đối với quân đội Libya. Bao gồm cả việc không kích. Nhưng không được phép chiếm đóng. Nghị quyết này bày tỏ quan tâm sâu xa trước tình hình ngày một xấu đi tại Libya, nơi những người nổi dậy đang tìm cách lật đổ lãnh tụ Gadhafi. Nghị quyết cũng tăng cường lệnh cấm vận vũ khí và mở rộng lệnh phong toả các tài khoản của Ngân hàng Trung ương Libya và đồng thời của công ty dầu mỏ quốc gia Libya.

Mở màn cho chiến dịch Quốc tế ‘bảo vệ thường dân’ Libya, một phi cơ chiến đấu của Pháp đã nã đạn xuống một xe quân sự của phe Gadhafi vào lúc 16 giờ 45 theo giờ quốc tế ngày Thứ Bảy 19/03/11, tiếp theo 112 tên lửa Tomahawk đã được phóng đi từ các chiến hạm và tầu ngầm của Mỹ và Anh trong biển Địa Trung Hải. Hơn 20 mục tiêu được coi như mối đe dọa trực tiếp đối với các lực lượng liên minh và thường dân Libya đã bị đánh trúng. Sáng Chủ Nhật, phi cơ của Quốc tế thả bom xuống các khu ngoại ô của thủ đô Tripoli. Lên tiếng trên đài truyền hình Mỹ, ngày 20/03/11, Đô đốc Mike Mullen, chủ tịch Ban Tham Mưu Liên Quân Hoakỳ nói: “Giai đoạn đầu của chiến dịch nhằm thi hành lệnh cấm bay, khởi sự từ hôm qua, đã tiến hành tốt đẹp”.

Phản ứng với cuộc không kích, Gadhafi đe dọa sẽ lôi kéo các lực lượng Tâyphương vào cuộc ‘chiến tranh trường kỳ’. Gadhafi đang tận dụng lực lượng lính đánh thuê để đánh trả phe nổi dậy, và dùng những kẻ trung thành, kể cả đàn bà, trẻ con ‘làm lá chắn sống’ để ngăn các cuộc tấn công của đối phương. Trong khi đó thì tình hình thủ đô Tripoli rối loạn. Báo Allvoices dẫn nguồn tin cho là đệ nhất phu nhân Safia Farkash Gadhafi có thể đã tích trữ được hơn 20 tấn vàng phòng khi ông Gadhafi ngã ngựa. Theo giới truyền thông ở đây thì tài sản của gia đình Gadhafi ước tính lên đến 80 tỷ Mỹkim, trong đó bà Safia có là 30 tỷ. Bà Safia là vợ thứ hai của Gadhafi, người đàn bà đã mưu toan hành thích Gadhafi vào năm 1971. Nhưng lại đã tạo ra ‘tiếng sét ái tình’ đối với Gadhafi, rồi sinh ra 1 gái, 7 trai cho Gadhafi. Safia làm chủ công ty hàng không Air Burap đối thủ cạnh tranh với hàng không quốc gia Libya là Libyan Arab Airlines. Xem vậy, lực lượng quân đội của Gadhafi, khi đã bị đẩy vào thế co cụm lại để bảo vệ thủ đô, mà còn bị phong tỏa toàn diện thì chế độ độc tài, gia đình trị Gadhafi chẳng còn tồn tại được là bao nữa.

Ngay sau ngày Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc thông qua Nghị Quyết 1973 ‘cho phép quốc tế dùng mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ thường dân’, ngày 18/03/2011, một cuộc biểu tình lớn bùng phát tại một số thành phố của nước Syria ở Trungđông. “Kêu gọi thả tù chính trị và đòi có nhiều tự do hơn dưới sự cai trị của tổng thống Bashar al-Assad”. Công an, quân đội đã dùng võ lực để giải tán các cuộc biểu tình. Đã có ít nhất 4 người thiệt mạng tại thành phố Deraa. Chính phủ đã bắt giữ 32 nhà đấu tranh. Phát ngôn viên Hội Đồng An Ninh Quốc Gia Hoakỳ, Tommy Vietor nói: “Hoakỳ lên án mạnh mẽ những vụ bạo động”. Tổ chức Human Rights Watch tố cáo rằng: “Chính quyền Syria đã không ngần ngại bắn vào chính nhân dân của họ”.

Cùng ngày này tại Yemen, 52 người biểu tình chống chính phủ đã bị thành phần trung thành với tổng thống Ali Abdullah Saleh bắn chết gần trường Đại Học Sanaa. Ngày 19/03/11, tổng tthống Ali Saleh tuyên bố sa thải toàn thể nội các, giữa lúc hàng chục ngàn người để tang tuần hành tại thủ Yemen tiễn đưa những người tử nạn. Chính phủ rút hết các lực lượng võ trang đi. Nhưng thủ lãnh Hiệp Hội Bộ Tộc Hasid của tổng thống Saleh, ông Sheik Sadiq al-Ahmar đã đưa ra một thông cáo chung với các giáo sĩ có tiếng tăm, quy trách nhiệm cho tổng thống Yemen trong vụ giết người biểu tình. Họ đòi tổng thống Saleh phải từ bỏ chức vụ, mà ông đã nắm giữ trong 32 năm qua. Trung tướng Ali Mohsen al-Ahmar, tổng tham mưu trưởng quân đội Yemen loan báo: “Ủng hộ cuộc cách mạng ôn hòa” và “lên án việc đàn áp người biểu tình”. Hai tư lệnh là thiếu tướng Ali Mohsen và Hameed al-Qusaibi và nhiều sĩ quan cao cấp khác dứng về phía đối lập. Xe tăng của phe đối lập đã được bố trí trên đường phố thủ đô. Vệ Binh Cộng Hòa ủng hộ ông Saleh bảo vệ dinh tổng thống. Tình thế này, buộc Mỹ phải lựa chọn thoả đáng, vì Yemen vốn là điểm chiến lược chống khủng bố al-Qaeda. Dù muốn thế nào thì Mỹ cũng không giữ ‘ông bạn’ Saleh lâu hơn được nữa.

Tuy Mỹ là nước từ lâu đề cao nhân quyền, và được xem như nhà đạo diễn cho Nghị Quyết 1973, nhưng vẫn không thoát khỏi phiền toái với các nước bạn như Yemen và Bahrain đang chống lại dân chúng của họ. Phiền nhất là giữa 2 ông tổng thống và thủ tướng Nga. Hôm 21/03/11, thủ tướng Nga, Putin, người còn đầu óc độc tài, muốn trở lại nắm chức vụ tổng thống Nga lần nữa, đã tố giác: “Nghị quyết LHQ cho lập vùng cấm bay ở Libya là cuộc thập tự chinh”. Rõ ràng là Putin bất bình về việc Nga không xử dụng quyền phủ quyết. Để trả lời Putin, ông Medvedev đã khoác áo da của phi công oanh tạc, chủ trì cuộc họp báo, phản biện lại lời lẽ của Putin. Ông nói; “Trong bất kỳ trường hợp nào cũng không thể chấp nhận được khi đưa ra những phát biểu có thể dẫn đến xung đột giữa các nền văn minh, chẳng hạn như thập tự chinh”. Ông bênh vực quyết định của Nga khi bỏ phiếu trắng cho nghị quyết của LHQ.

Trước khi LHQ bỏ phiếu cho Nghị Quyết 1973, phó tổng thống Mỹ, Joe Biden đã đến Moscow gặp tổng thống Medvedev, trong bài diễn văn quan trọng tại đây, phó tổng thống Mỹ đã ca ngợi tổng thống Nga tới 7 lần. Ngày 21/03/11, bộ trưởng quốc phòng Mỹ, Robert Gates đã đến Nga nhằm phát triển mối quan hệ Nga-Mỹ có nhiều tiến bộ trong năm vừa qua, và ca ngợi Nga đã không chặn nghị quyết của Hội Đồng Bảo An, áp dụng biện pháp quân sự ở Libya. Đề tài về Libya sẽ được ông Gates trực tiếp thảo luận với TT Dmitry Medvedev. Có vẻ như chính giới Mỹ muốn vị tổng thống dân chủ Nga có khuynh hướng đi gần với Tâphương này đắc cử thêm một nhiệm kỳ vào năm tới. Đau nhất vẫn là Trungcộng không được phủ quyết về Nghị Quyết “cho phép quốc tế dùng mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ thường dân”, một khi xuống đường biểu tình ôn hoà mà bị chính quyền cuả nước mình bắn giết, như đã xẩy ra ở vụ Thiên An Môn. Rõ ràng là Trungcộng đang tự buộc tội và tự trói tay mình. Thế mà chỉ dám ngỏ ý “tiếc về hoạt động quân sự của liên quân Tâyphương tại Libya”. Việtcộng cũng phụ họa theo: “Việtnam kêu gọi các bên kềm chế, sớm chấm dứt các hoạt động quân sự”. Báo đảng Cộngsản Việtnam mạnh miệng, khẳng định: “Dù với bất cứ lý do nào, việc dùng sức mạnh quân sự tiến công Libya là xâm phạm một quốc gia độc lập, có chủ quyền. Đây là điều không thể chấp nhận được vì tạo ra tiền lệ xấu trong quan hệ quốc tế”. Quan niệm này đã lỗi thời rồi. Bắn giết dân mình mới là tội lớn không thể tha.

Lý Đại Nguyên
Litte Saigon ngày 22/03/2011.
@vietnamexodus - timfarnsworth

Âm nhạc VN

Trúc Phương, vị ‘hoàng tử lầm than
của những tình khúc đổ vỡ, chìa lìa’

Video Chiều Làng Em

Nếu không kể những cái chết uất nghẹn của người tù cải tạo trong những trại tù từ Nam ra Bắc; những cái chết mất xác kinh hoàng hàng loạt của những người vượt biên và; những cái chết bi thảm, đôi khi của cả một gia đình vì tuyệt vọng, đói khổ thì, biến cố 30 tháng 4, 1975 cũng là nguyên nhân đưa tới nhiều cái chết thương đau cho một số văn nghệ sĩ thuộc 20 năm văn học, nghệ thuật miền Nam.(Hình phải : Nhạc sĩ Trúc Phương)

Trong số những cái chết không nhắm mắt trong giới văn nghệ sĩ miền Nam, được dư luận nhắc nhở nhiều, có thể kể tới cái chết rất sớm của nhà thơ Trần Việt Hoài. Ông còn được biết qua bút hiệu Thiết Bản Ðạo Nhân, ký dưới những bài thơ trào phúng châm chích tệ đoan xã hội. Họ Trần mất đúng ngày mồng Một Tết, năm 1976. Kế tiếp là cái chết của nghệ sĩ Vân Sơn. Ông tự kết liễu cuộc sống của mình bằng cách nhảy cầu Thị Nghè, năm 1977(?).Ông là một trong ba thành viên nổi tiếng của ban hợp ca AVT thời đó - Gồm có ông và các nhạc sĩ Lữ Liên, Vũ Huyến. Cũng trong năm đó còn có cái chết bi thảm của nhạc sĩ Trọng Khương, tác giả những ca khúc nổi tiếng như “Ghen” (phổ thơ Nguyễn Bính,) “Bánh Xe Lãng Tử”...

Theo một số bằng hữu sống gần ông thì trước khi chết, nhạc sĩ Trọng Khương đã rơi sâu trong tình trạng mất trí! Riêng nhà thơ Tuệ Mai, mất năm 1983, khi đời sống tình cảm cũng như vật chất của bà sa sút tới cực độ... Nhưng có dễ không có cái chết nào bi thảm hơn cái chết của nhạc sĩ Trúc Phương, xảy ra năm 1996.

Lý do, trước khi mất, thảm kịch đời ông kéo dài quá lâu; mặc dù ông là một nhạc sĩ nổi tiếng ngay tự những năm cuối thập niên (19)50. Nhạc của ông không ngừng chói sáng hiểu theo nghĩa được nhiều tầng lớp thính giả nồng nhiệt đón nhận, ngay cả khi mọi sáng tác của ông đã bị chính quyền CS cấm lưu hành sau biến cố tháng 4, 1975. Bên cạnh đó, vì ông từ trần giữa thập niên (19)90, nên nhiều chi tiết được ghi lại qua bằng hữu, báo chí, cũng như qua một video clip (duy nhất?) mà, ông là người lên tiếng.

Theo tôi, nhạc sĩ Trúc Phương là một thứ nạn nhân của tài hoa mình. Hay, cũng có thể ví von, ông như một “hoàng tử lầm than của những tình khúc đổ vỡ, chia lìa.”

Trước khi đi sâu vào cõi giới âm nhạc của nhạc sĩ Trúc Phương, tôi nghĩ chúng ta cũng nên lược qua tiểu sử đời ông; để những người trẻ lớn lên sau 1975, có chút khái niệm về con người, đời sống và những gì ông đã tận hiến cho nền tân nhạc miền Nam Việt Nam 20 năm, trước đây.

Theo những tư liệu được trang mạng Bách Khoa Toàn Thư Mở Wikipedia và, bài viết của tác giả Hàn Phương thì:

Nhạc sĩ Trúc Phương tên thật Nguyễn Thiện Lộc. Ông sinh năm 1933 tại xã Mỹ Hòa, quận Cầu Ngang, tỉnh Trà Vinh (Vĩnh Bình), vùng hạ lưu sông Cửu Long. (1) Cha ông là một nhà giáo sống kín đáo, nghiêm túc. Nhưng Trúc Phương/Nguyễn Thiện Lộc thì ngược lại. Ngay từ tấm bé, ông đã cho thấy thiên tư hay khả năng âm nhạc đặc biệt. Ông tìm vào cõi giới của âm thanh, cung bậc rất sớm.

Mười lăm tuổi, Nguyễn Thiện Lộc đã mày mò, tập tành sáng tác ca khúc.

Tác giả Hàn Phương kể, địa phương, nơi họ Nguyễn trải qua thời niên thiếu là một vùng đất bao bọc bởi nhiều rặng tre, trúc... Do đấy, khi cần chọn cho mình một bút hiệu, họ Nguyễn chọn hai chữ “Trúc Phương.”

Vẫn theo Hàn Phương thì, cuối thập niên 1950, Trúc Phương sinh hoạt văn nghệ với các nghệ sĩ ở Ty Thông Tin tỉnh Vĩnh Bình một thời gian, trước khi lên Sài Gòn dạy nhạc và sáng tác ca khúc. Hai ca khúc đầu tay, ký tên Trúc Phương, được trình làng, là bài “Tình Thắm Duyên Quê” và “Chiều Làng Em.” (2)

Ca khúc “Chiều Làng Em” có những câu như:

“Quê em nắng vàng nhạt cô thôn / Vài mây trắng dật dờ nơi cuối trời / Bâng khuâng tiếng hò qua xóm vắng / Khói lam buồn như muốn ngừng thời gian.” (3) Với hai sáng tác đầu tay kể trên, cho thấy cõi giới âm nhạc khởi nghiệp của Trúc Phương là tình tự quê hương. Không phải tình yêu tan vỡ hoặc thân phận người lính như nhiều sáng tác sau đó.

Tới nay, không ai biết, có phải vì đổ vỡ, bẽ bàng của mối tình đầu, Trúc Phương có với một người con gái, con nhà giầu, học trò nhạc của Trúc Phương, ở Gia Ðịnh, ngay những ngày đầu tiên, khi ông mới bước chân vào chốn phồn hoa đô hội - Mà, từ đó, hàng loạt ca khúc nói về đổ vỡ, chia lìa ra đời - Làm mủi lòng, gây thương cảm cho hàng triệu thính giả miền Nam, thời ấy?

Tôi trộm nghĩ, những người ái mộ Trúc Phương sẽ thương quý ông hơn, nếu biết chuyện ông bị cha mẹ của cô học trò đem lòng yêu ông, đuổi ông ra khỏi nhà, ngay khi họ phát giác chuyện tình của hai người!

Ðổ vỡ này không chỉ là một bẽ bàng, ê chề đầu đời của tác giả “Ai Cho Tôi Tình Yêu” mà, thực tế, còn đẩy ông tới chỗ không nơi tạm trú nữa!

Từ những bước chân vô định và những đêm lang thang khắp các ngả đường Saigon, Trúc Phương có hai tình khúc “Nửa Ðêm Ngoài Phố” và “Buồn Trong Kỷ Niệm.” Như một thứ định mệnh mang tính “song trùng”: Hai ca khúc kia đã mở rộng cánh cửa huy hoàng cho tiếng hát Thanh Thúy! Ðến độ, có một thời gian, nhắc tới Thanh Thúy, người ta liên tưởng ngay tới “Nửa Ðêm Ngoài Phố,” “Buồn Trong Kỷ Niệm.” Và, ngược lại.

Giới thưởng ngoạn tân nhạc ở thời điểm này, hẳn chưa quên những ca từ như:

“Ðường vào tình yêu có trăm lần vui, có vạn lần buồn / Ðôi khi nhầm lỡ đánh mất ân tình cũ / Có đâu chỉ thế, tiếc thương chỉ thế / Khi hai mơ ước không chung cùng vui lối về...” (Buồn Trong Kỷ Niệm.) (4)

Hoặc:

“Buồn vào hồn không tên / Thức giấc nửa đêm nhớ chuyện xưa vào đời

“Ðường phố vắng đêm nao quen một người / Mà yêu thương trót trao nhau trọn lời

“Ðể rồi làm sao quên?...” (Nửa Ðêm Ngoài Phố.) (5) Hai ca khúc ấy, như đã nói, không chỉ mang đến cho ca sĩ Thanh Thúy, những vòng nguyệt quế mà, tự thân, nó còn cho thấy tính phổ biến sâu rộng với lời hai, phổ biến trong dân gian. Như:

“Ðường vào trường đua có trăm thua, có một lần... huề...”

Ở góc độ quần chúng, đó là một thành tựu mà, không phải ca khúc nổi tiếng nào, cũng vinh dự có được.

Trúc Phương trở thành một trong những đỉnh cao của sự được ngưỡng mộ. Nhưng không vì thế mà định mệnh nương tay vùi dập vị “hoàng tử của những tình khúc đổ vỡ, chia lìa” kia. Ðịnh mệnh vẫn gán cho ông bản án: “Nạn nhân của chính tài hoa mình?”

Thực tế đời thường một lần nữa, lại cho thấy thuộc tính cay nghiệt của nó.

Hàn Phương kể, năm 1970, Trúc Phương được một thiếu nữ thuộc loại “lá ngọc cành vàng” chọn, để “cùng chung một hướng đời” - Một hướng đời nửa đường! Nửa đoạn!

Hàn Phương cho biết, niềm vui của đôi lứa này lại không được bền lâu!

Khiến sau đó, nhạc sĩ Trúc Phương đã buông thả đời mình trong bi phẫn và, men rượu. Nhưng, cũng như chia lìa trước, trong những khoảnh khắc giãy giụa, phẫn nộ giữa bẽ bàng, ê chề, Trúc Phương có những sáng tác, như những bức tranh hiện thực cảnh đời!

Ðó là thời gian ông chắt đau thương nhỏ vào những ca khúc như “Hai Lối Mộng”:

“Xin giã biệt bạn lòng ơi / Trao trả môi người cười / Vì hai lối mộng hai hướng trông / Mình thương nhau chưa trót / Thì chớ mang nỗi buồn theo bước đời / Cho dù chưa lần nói...” (6)

Hoặc “Thói Ðời”:

“Người yêu ta rồi cũng xa ta / nên chung thân ta giận cuộc đời! / Ðôi mắt nào từng đêm buốt giá! / Bên chiếu chăn tình xa nhịp thở / Tiền đổi thay khi rủ cơn mê / để chua xót trên lối về!” (7) Theo ghi nhận của nhiều người thì, tính tiên cảm mạnh mẽ có nơi một số thi sĩ, nhạc sĩ... thường cho họ khả năng “nói trước” về đời họ, ở những ngày sẽ tới. (Hay đó là tính chất “vận vào người” theo cách nói của thi hào Nguyễn Du?)

Tôi không biết. Nhưng nội dung của ca khúc “Thói Ðời” đã phần nào phản ảnh đời thực của nhạc sĩ Trúc Phương chỉ ít năm sau khi tác phẩm này ra đời!

Ðó là khi biến cố 30 tháng 4, 1975 ập tới, như đa số những văn nghệ sĩ không có trong tay một nghề chuyên môn nào khác hơn khả năng sáng tác, vị “hoàng tử của những tình khúc đổ vỡ, chia lìa,” phải bươn chải để lây lất sống còn...

Tuy nhiên, trong cơn đại nạn của cả một dân tộc thì, dù nhẫn nhục cách mấy, cũng có lúc Trúc Phương không thể tự lo lấy cho mình.

Trong hoàn cảnh này, ông trở về Trà Vinh, tìm sự giúp đỡ của bạn bè cùng xứ...

Ở đấy, theo lời kể của Hàn Phương, có người hỏi tác giả “Ai Cho Tôi Tình Yêu” rằng, sao không về ở hẳn quê cũ?

Trước câu hỏi tuy có lý, nhưng vô tình lại xé rách thêm vết thương thầm kín của mình, Trúc Phương đáp:

“Má của tôi thì già yếu ở dưới quê Cầu Ngang (Trà Vinh). Nhưng bà nghèo quá, lại phải nuôi đám cháu nheo nhóc, không đủ ăn... Tôi đã không đỡ dần được bà chút gì... đâu thể nào tìm về để khổ cho bà thêm nữa!” Ở Trà Vinh với bạn cũ một thời gian, Trúc Phương tìm đường về lại Sài Gòn. Ban ngày ông làm thuê, làm mướn đủ mọi thứ nghề, lang thang khắp nơi. Trong một video clip (duy nhất?) trước khi từ trần, ông nói, đại ý:

“Sau biến cố cuộc đời, tôi sống kiểu rày đây mai đó... Nói là đói thì cũng không đói ngày nào. Nhưng nói no thì cũng chẳng có ngày nào gọi là no... Tôi không có nổi cái mái nhà. Vợ con thì cũng tan nát rồi. Tôi sống nhờ bạn bè. Nhưng khổ nỗi hoàn cảnh họ cũng bi đát, cũng khổ, nên không ai đùm bọc ai được... Lại nữa lúc đó vấn đề an ninh rất khe khắc. Bạn bè không ai dám ‘chứa’ tôi trong nhà, vì tôi không có giấy tờ tùy thân. Cũng chẳng có thứ gì khác trong người... Tôi nghĩ ra được một cách là tìm nơi nào có khách vãng lai, chui vào đó ngủ với họ để tránh bị kiểm tra giấy tờ... Ban ngày thì lê la thành phố, đêm thì ra Xa Cảng thuê một chiếc chiếu. Một chiếc chiếu lúc bấy giờ là 1 đồng. Ngủ tới sáng, xếp chiếu lại, trả cho người ta. Mình lấy lại 1 đồng, như tiền thế chân vậy...

“Một năm như vậy, tôi ngủ ở Xa Cảng hết 9 tháng... Mà nói anh thương... khổ lắm! Hôm nào có tiền để đi xe lam, ra đó sớm khoảng chừng năm giờ; thuê được chiếc chiếu trải được chỗ lịch sự chút, tương đối vệ sinh một tí. Nhưng mà hôm nào ra trễ, những chỗ sạch sẽ, vệ sinh người khác chiếm hết rồi, tôi đành phải trải chiếu gần chỗ ‘thằng cha đi tiểu vỉa hè’, cũng phải nằm thôi. Tôi sống có thể nói là những ngày bi đát... Lẽ ra tôi nên buồn cho cái hoàn cảnh như thế; nhưng tôi không bao giờ buồn... Tôi nghĩ thôi, cũng là may mắn lắm rồi, còn được sống tới bây giờ, và đó cũng là một cái chất liệu để tôi viết bài sau này vậy...”

Tiếc thay, tới ngày từ trần, “nạn nhân của chính tài hoa mình,” Trúc Phương đã không sáng tác thêm được ca khúc nào khác!

Du Tử Lê
(Thứ Năm 13 tháng 1, 2011: “Khuynh hướng và, nét đặc thù trong nhạc Trúc Phương.”)
Chú thích:
(1): Một số tư liệu ghi nhạc sĩ Trúc Phương sinh năm 1933. Riêng tác giả Hàn Phương ghi Trúc Phương sinh năm 1939.
(2): Ca khúc này có hai tên? Trang nhà dactrung.com ghi “Chiều Làng Em.” Tác giả Hàn Phương ghi “Chiều Làng Quê.”
(3), (4), (5), (6), (7): dactrung.com

@nguoi-viet.com

Thơ Phạm Công Thiện

Đi

Video Tôi đứng trên đồi mây trổ bông

Đã đi rồi đã đi chưa?
Thượng phương lụa trắng đong đưa giữa trời
Đã đi mất hẳn đi rồi
Hà phương tịch mịch trùng khơi phong kiều
Chuẩn hình thiên đỉnh cô liêu
Lửa bay thành ngọn hồng điều mật ngôn
Đại huyền biến ngưỡng phiêu tôn
Tiền thân Tây Tạng nhập hồn chiêm bao
Áng nga nga nặng bạch hào
Một luồng sáng rực chiếu vào trái tim .

Phạm Công Thiện
@rfavn - wikipedia - diendan - DCVonline1 - DCVonline2 -

Japan

Nhật Bản – Bonsai của cuộc đời...

Video Realistic Tsunami Scene - "Kimi Ga Yo"

Nhìn trên bản đồ thế giới, hình thể 4.000 đảo của nước Nhật giống như nụ cười méo mó của tạo hoá và, thật giống một bonsai của đất, của trời. Nuớc Nhật bị thiên nhiên bẻ vụn, tả tơi, cong queo mà vẫn mềm mại, vẫn cứ đặm giàu sức sống bất chấp những thử thách nghiệt ngã, những tai ương rình rập, những thiếu thốn trăm bề từ nỗi tài nguyên nghèo nàn, đất đai chật hẹp, dân cư đông đúc, bão tố và động đất cứ thi nhau dập vùi, như kiểm nghiệm sức chịu đựng của con người...

Nước Nhật là tổng hoà của những điều khác biệt, lạ kỳ vào bậc nhất của châu Á. Tiếp nhận mọi thành tựu của văn minh Trung Hoa - từ chữ viết đến Nho gia, Phật gia, cách thức tổ chức nhà nước nhưng người Nhật không chỉ bắt chước (immitation) mà biết cách để bản địa hoá, riêng hoá (indegenization), rồi sáng tạo (innovation) thành cái đặc thù rất riêng biệt. Không phải ngẫu nhiên mà S.P. Huntington khi phân loại 10 nền văn minh của thế giới thời cổ trung đại, đã xếp Nhật Bản vào top ten đó. Xin dẫn chứng: Nếu vua chúa Trung Hoa chọn màu ngói đỏ làm nền cho cái mái nhà tự tôn, kiêu hãnh của mình thì văn minh Nhật chọn màu xám; Nếu màu vàng là đặc trưng của các hoàng đế Trung Hoa thì màu hạt dẻ điềm tĩnh, vừa phải, gần gũi mới là màu của hoàng gia Nhật. Không nói đâu xa, cứ nhìn vào chiếc áo kimono của phụ nữ Nhật, bạn sẽ thấy cái độc đáo không thể không thừa nhận: 5 nếp gấp chạy dọc phía trước và 3 nếp gấp ở thân sau. Lý giải điều này, có học giả cho rằng 5 nếp gấp (chứ không phải 4, là tứ đức - công, dung, ngôn, hạnh) có cái số 5 ở giữa nhằm nhắc nhở rằng chịu đựng là đức tính nhất thiết phải có của con người, nhất là phụ nữ. Có như thế, gia đình mới yên ấm, tổ quôc smới trường tồn. Sau trận động đất - sóng thần khủng khiếp ngày 10.3, cả thế giới ngạc nhiên đến mức bàng hoàng khi ở Nhật không có cướp bóc, hôi của, không có hoảng loạn, sợ hãi. Vẫn như mọi ngày, vẫn là những nụ cười nhẹ nhàng của sự điềm tĩnh, vẫn là cái thanh thản của trật tự, phảng phất sau chúng là một bản lĩnh phi thường mà những dân tộc quen thói hợm hĩnh, to đài chẳng thể nào hiểu nổi.

Văn minh Nhật Bản vừa giống phương Tây nhưng vẫn là phương Đông. Nó có giới hiệp sĩ (samurai = knight – chevallier) táo bạo, giòng dõi, trọng danh dự, quý bổn phận và luôn sẵn sàng hy sinh vì bổn phận (kể cả hara – kiri, tự mổ bụng mà chết khi lòng tự trọng bị tổn thương). Nó có các lãnh chúa (daimyo) và chế độ cát cứ phong kiến giống y chang phương Tây trong các thế kỷ V-XV. Đây là những điều không thể tìm thấy ở Trung Quốc, Việt Nam... Suốt hàng ngàn năm, cho đến sau chiến tranh thế giới thứ hai, Nhật Bản chưa bao giờ bị nô dịch. Là nước bị người Mỹ nhòm ngó từ tháng 8.1853 nhưng Nhật cũng là nước duy nhất ở châu Á, châu Phi không bị biến thành thuộc địa (trừ Thái Lan, do vị trí “đệm” đặc biệt nên được Anh – Pháp thoả thuận ngầm thành “của chung”). Tại sao hàng chục quốc gia khác “đâm ngang, chém ngược làm cho mã tà, ma ní hồn kinh” nhưng rốt cục vẫn bị nô dịch, riêng Nhật cười, lễ phép, học hỏi, sáng tạo trong tự chủ để vùng lên? Xét về mật độ dân số, Nhật chật chội hơn Việt Nam. Xét về tài nguyên, đất đai; Nhật chỉ bằng 1/10 Việt Nam. Xét về thời điểm bị phương Tây “hỏi thăm” (Việt Nam là tháng 8.1858), 2 nước là tương đương. Xét về mức sống, người Nhật khổ hơn người Việt nhiều. Đó là chưa nói đến chế độ thống trị, Việt Nam có triều Nguyễn thống nhất, còn Nhật Bản bị chia hai bởi quyền lực kép với cơ chế 1.000 năm có lẻ của sự song hành Tenno (Thiên Hoàng) và Shogun (Tướng quân)... Nhiều và rất nhiều những điều khác luôn chứng minh rằng Việt Nam thuận lợi hơn nước Nhật nhiều lần. Thế nhưng, kết quả thì ai cũng biết: Nền kinh tế thứ hai thế giới (bây giờ là thứ ba) không có chuyện cướp bóc và giày xéo hoa Anh đào trong lễ hội hoa, không có chuyện hôi của, chụp giựt kiểu tát nước theo mưa, mượn gió bẻ măng. Bình thản, chịu đựng và hiểu rõ chính mình, biết người biết ta, luôn đặt lợi ích dân tộc, đất nước lên hàng đầu là tính cách của mọi người dân Nhật bất kể sang hèn.

Không phải ngẫu nhiên mà trong nhà người Nhật nào cũng có bonsai. Có thể nói, bon sai như là sinh thể thứ ba trong một gia đình đã có đủ âm, dương (cha mẹ, con trai, con gái, ông bà). Nó không chỉ là một gốc cây cảnh bình thường mà là sự trầm lặng thiêng liêng như là hiện hữu thường xuyên, sựu chứng giám của tạo hoá. Dù bị cắt xẻ, giam hãm, vặn vẹo, áp bức muôn bề; vẫn sống. Con người vặt gần hết lá của bonsai, cho nó tối thiểu nước, tối thiểu đất cằn nhưng nó vẫn cứ mãnh liệt giành giật cho được, chứng tỏ cho bằng được bản năng sống bằng màu xanh kiêu hãnh, dịu dàng. Đến trước bonsai, ta phải nhẹ bước chân, phải ngẫm nhiều hơn để nhìn; rồi, khi đó mới có thể thấy vẻ đẹp trong đớn đau, thiếu thốn là vẻ đẹp lung linh, huyền ảo đến mức nào. Nhìn bonsai, ta bất chợt ngộ ra rằng không phải tự nhiên mà câu mở đầu trong Quốc ca Nhật Bản lại buồn và giàu chất thơ, chất thiền, chất trầm mặc đến thế: “Kính thưa Thiên Hoàng! Những hòn cuội nhỏ sẽ trở thành tảng đá lớn, phủ đầy rêu...” Những hòn cuội nhỏ nằm trong lòng dòng suối bị lãng quên nhưng con người không thể không biết đến sự tồn tại của chúng. Chúng sẽ trở thành một tảng đá lớn bền bỉ của chịu đựng và tiềm ẩn những khát vọng trường tồn. Bonsai là một hòn cuội trong căn nhà của mỗi người Nhật. Nó nhắc nhở rằng cái bé nhỏ vẫn có tầm vóc vĩ đại, rằng sự im lặng luôn ẩn chứa những ngôn từ mênh mông, rằng sức sống trong khổ đau mới là giá trị sống đích thực của kiếp đời...

F. Nietzsche (1844-1900) có nói rằng ai dám xây nhà bên miệng núi lửa đích thực là siêu nhân. Sống bình thản khi biết có thể bị tai hoạ bất cứ lúc nào mới là đáng sống. Về một lẽ nào đó, có thể nói người Nhật xứng đáng được tôn vinh trong tâm tưởng của Nietzsche. Không có một quốc gia giàu có nào trên trái đất này lại phải chịu nhiều trận động đất khủng khiếp như nước Nhật (1923, 1927, 1942, 1943, 1944, 1946, 1948, 1995, 2011). 9 trận động đất lớn trong vòng 90 năm – trong đó có trận động đất san bằng Tokyo, làm hơn 100.000 người chết (1923)(!) Nếu có thể dùng chỉ một từ để nói về khả năng chịu đựng - phục hồi - nhanh chóng thành công, phát triển của người Nhật thì đó là hai chữ phi thường. Không có dân tộc nào gan góc và thành công đến thế bởi đối với dân tộc đó, thảm hoạ thiên nhiên được coi như một phần của cuộc sống, lẽ sống bình dị, thiết tha.

Đó có thể là “tính cách” của bonsai, của tinh thần võ sĩ đạo làm nên sức mạnh thật đáng khâm phục của người Nhật. Người Nhật biết rất rõ rằng cướp bóc, hoảng loạn khi có tai ương, hiểm hoạ, khi hàng triệu người khác đang bị đau khổ, lầm than là sự nhục nhã về nhân cách, sự tha hoá về đạo đức. Họ cũng hiểu rất rõ rằng không thể làm giàu trên nỗi đau của đồng bào mình bởi vì đó là tội ác, rằng lòng tham vô cảm, chễm chệ ngồi trên mọi tiếng than van là bản năng của thú tính, của mọi điều không thể giống với chất người cao đẹp, đáng phải trân trọng, giữ gìn.

Nỗi đau của nước Nhật hôm nay là thảm hoạ lớn nhất kể từ chiến tranh thế giới hai, đúng như Thủ tướng Nhật đã khẳng định. Chắc chắn nhân dân Nhật Bản sẽ nhanh chóng vượt qua nỗi đau này như họ đã chứng tỏ năng lực bonsai, tính cách bonsai suốt hàng ngàn năm qua...

Hà Văn Thịnh
Huế, 23h40. 15.3.2011

@havanthinh blog

Yemen revolution

Cách Mạng Hoa Lài tại Yemen
(Một tên độc tài nữa sắp ra đi)

Video Yemen revolt - worldwide protests

Cuộc cách mạng tại Yemen đang biến chuyển thuận lợi cho phe nổi dậy. Một số tướng lãnh cao cấp của quân đội Yemen đã tuyên bố ủng hộ những người biểu tình đòi hỏi Tổng Thống Ali Abdullah Saleh phải từ chức. Đại Tướng Ali Mohsen Al-Ahmar, Tư Lệnh quân đội miền Bắc Yemen và lực lượng thiết giáp, cho biết đã ra lệnh cho các đơn vị thuộc cấp bảo vệ dân chúng trong các cuộc xuống đường.

Thiếu tướng Hameed Al Koshebi, Tư Lệnh lữ đoàn 310 tại vùng Omram, Thiếu tướng Mohammed Ali Mohsen,Tư Lệnh vùng miền Đông, Thiếu Tướng Nasser Eljahori, Tư Lệnh lữ đoàn 121, tướng Ali Abdullaha Aliewa, cố vấn tối cao của quân lực Yemen, đều ủng hộ Đại Tướng Saleh và đứng về phía nhân dân.

Tuyên bố trong buổi họp báo, Đại Tướng Ali Mohsen Al-Ahmar nói: “Yemen ngày hôm nay đang chịu đựng đau khổ từ cuộc khủng hoảng toàn diện và nguy hiểm và nó còn đang lan rộng. Không có những cuộc đối thoại và đàn áp những người đối lập ôn hoà đã làm cho tình hình ngày càng xấu đi.

Và vì tôi cảm và hiểu được tâm trạng của các sĩ quan, các người chỉ huy trong lực lượng quân đội, một bộ phận không thể cắt rời của nhân dân, và là những người bảo vệ nhân dân, tôi, đại diện cho tất cả những người này, tuyên bố ủng hộ ôn hoà cuộc cách mạng của giới trẻ và những đòi hỏi của họ, và chúng tôi sẽ làm tròn bổn phận (bảo vệ) của chúng tôi”.

Lời tuyên bố xảy ra sau khi lực lượng an ninh nổ súng bắn chết người biểu tình tại thủ đô Sanaa hôm thứ Sáu vừa qua.

Một số bộ trưởng chính phủ cũng đã từ chức vì hành động giết người biểu tình này. Ông Huda al-Baan, Bộ Trưởng Nhân Quyền Yemen, cho biết lý do từ chức vì đảng cầm quyền đã sử dụng những người bắn lén vào những người biểu tình. Hành động từ chức này của ông để phản đối hành động sát hại người biểu tình.

Đại sứ của Yemen tại Saudi Arabia, ông Mohammed al Ahwal, cũng đứng về phía những người biểu tình và yêu cầu Tổng Thống Saleh phải từ chức. Ông nói: “Tôi tuyên bố ủng hộ cuộc cách mạng của giới trẻ cho một sự thay đổi tại Yemen”.

Đồng loạt các Đại sứ của Yemen tại các quốc gia Lebanon, Syria, Jordan, Kuwait, Ai Cập và Trung Quốc cũng đã từ chức sáng nay, thứ Hai, 21 tháng 3. Một số còn tuyên bố rút lui ra khỏi đảng Tổng Dân Quốc hội (General People’s Congress – GPC) của Tổng Thống Saleh.

Người đứng đầu cơ quan truyền thông quốc gia cũng từ chức. Tổng biên tập tờ Yemen Post, ông Hakim Al Masmari cho biết sự thay đổi của quân đội đã cho thấy đã tới lúc chấm dứt sự cai trị của tổng thống Saleh. “Một cách chính thức mọi việc đã kể như xong, 60 phần trăm quân đội đã ủng hộ người biểu tình. Lời tuyên bố của Đại Tướng Ali Mohsen Al-Ahmar là dấu hiệu rõ ràng cho Tổng Thống Saleh là “cuộc chơi” đã chấm dứt và bây giờ ông ta phải bước xuống”.

“Điều này có nghĩa là sự thay đổi của cả quân đội, cho đến tối, chúng tôi nghĩ là sẽ có 90 phân trăm quân đội sẽ theo Đại Tướng Ali Mohsen Al-Ahmar”.

Khi cuộc nổi dậy của dân chúng xảy ra, Tổng Thống Saleh đã gửi Ngoại Trưởng Abu Bakr Al-Qirbi đến Saudi Arabia với một bức thư riêng của tổng thống. Saudi Arabia là nước đã gửi quân đội đến Bahrain tuần vừa qua để giúp chính quyền xứ này đối phó với người biểu tình. Đối với Yemen, Saudi Arabia đã làm ngơ không đề cập gì đến lá thư của Tông Thống Saleh.

Một viên chức chính quyền Yemen cho hay những gì xảy ra cho thấy những “bước đầu tiên của một cuộc đảo chánh không đổ máu”.

“Theo nguồn tin riêng của chúng tôi, Tổng Thống Saleh đã biết chuyện gì sẽ xảy ra và ông ta hy vọng Đại Tướng Ali Mohsen Al-Ahmar sẽ để yên cho ông ra đi mà không cần có thêm sự sỉ nhục nào”.

Được biết Tổng Thống Saleh và đảng GPC đã độc quyền cai trị Yemen từ năm 1978.

Khối Liên Hiệp Âu Châu lên tiếng sáng thứ Hai “lên án mạnh mẽ mọi hành vi xử dụng bạo lực đối với những người biểu tình và lấy làm thương tiếc cho những người đã bị thương hay thiệt mạng. Khối Liên Hiệp Âu Châu khẩn thiết kêu gọi lực lượng an ninh hãy kềm chế việc xử dụng bạo lực ngay lập tức”, và “Khối sẽ xem xét lại các chính sách liên hệ đến Yemen” nếu hành vi bạo lực tiếp tục xảy ra.

@Danlambao (tin tổng hợp theo CNN, Al Jazeera)

Libya

Lều chõng tân thời

Video Libyan revolution

Tình-hình chiến-sự sôi-động tại Libya, nhất là trong hai ngày nay khiến cho công chúng tò-mò và chú-ý nhiều đến lãnh-tụ Moammar Gadhafi của nước này. Phải nói đây là một nhân-vật lãnh-đạo rất hiếm hoi của thế-giới trong thời-đại này. Gadhafi là một con người lạ-lùng không giống bất cứ một nguyên-thủ quốc-gia nào khác trên quả địa cầu. Nơi ông chứa chất đầy-đủ tính-chất của một cá-nhân thích làm nổi bật chính mình qua cách phục sức, nói năng, lỳ lợm, đa nghi, sắt máu, độc-tài vừa cá-nhân, phát-xít, vừa cộng-sản, một người say-mê, thích bấu víu vào quyền-lực, có vẻ can-đảm, nhưng cũng lộ vẻ sợ chết, với tham-vọng lớn lao: lãnh-tụ của cả khối Phi châu và Trung đông. Có tài luồn-lách vượt qua nguy-hiểm trong gang-tấc và sẵn-sàng chấp-nhận nhịn nhục vượt qua bão táp để tiếp-tục cầm quyền. Có người xếp Gadhafi vào loại gan dạ, nhưng cũng có người xếp ông ấy vào loại điên khùng. Có những lúc ông này tưởng chừng như đang đi vào đường cùng nhưng nhờ may-mắn và xoay xở, ông ấy đã thoát-hiểm và lại trở lại góp mặt với đời như là một nhân-vật thời sự nóng bỏng. Người ta vừa khen, vừa chê, vừa ghét, vừa giận ông này qua các hành-động của ông trong quá khứ đối với thế-giới và đối với chính dân-tộc của ông. Nghĩ đến ông, người ta lại nhớ đến những điểm đặc-thù của con người ông đến phải dở khóc dở cười!

Gadhafi năm nay gần 70 tuổi, thích được người khác gọi là đại tá, là một lãnh tụ cầm quyền tại Libya đến hơn 40 năm nay, lâu nhất thế-giới. Ông thích mặc quần áo mầu mè, luôn luôn đội mũ, đeo kính thời-trang, dùng một đội vệ sĩ gồm 40 thiếu nữ trẻ và thích dựng lều để ở và tiếp-khách khi đi công du nước ngoài. Về khoản này, ông đi sau sĩ tử Việt Nam rất xa. Ngày xưa tại Việt Nam dưới thời quân chủ, các thí-sinh phải tự túc mang theo lều chõng dùng vào việc thi cử. Ngày nay, Gadhafi dùng lều chõng cho việc họp-hành quốc-tế. Ông này không chịu ngụ trong các khách-sạn hay dinh-thự dành cho quốc khách.

Vào tháng 4 năm 2004, trong chuyến viếng thăm nước Bỉ, Gadhfi cho dựng lều trong công-viên lâu-đài Val Duchee tại thủ-đô Brussells.

Vào tháng 12 năm 2007, trong chuyến sang Pháp, Gadhafi cho dựng lều cạnh lâu-đài Marinie đối-diện với điện Elysée.

Vào tháng 10 và tháng 11 năm 2008, trong chuyến qua Nga, Gadhafi dựng lều trong khuôn-viên Điện Cẩm linh, trong khu vườn Taininski thoai-thoải nhìn xuống dòng sông Moscow.

Vào tháng 8 năm 2009, trong chuyến sang Hoa Kỳ tham-dự phiên-họp của Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc tổ-chức tại New York, theo thông-lệ, Gadhafi lại đòi dựng lều tại New York. Gặp phải sự phản-đối kịch-kiệt của các chính-trị gia Mỹ, Gadhafi bèn cho dựng lều ở tiểu-bang bên cạnh, New Jersey. Ông ấy vừa có vẻ như muốn tạo sự chú ý của quần chúng, vừa lập dị, và vừa đa-nghi sợ bị nghe lén và ám-sát!

Sau khi nghe tin LHQ đưa ra nghị-quyết thiết-lập vùng cấm bay trên cả nước Libya, Gadhafi biến-chiêu, ra lệnh ngưng-bắn ngay lập tức. Phía phiến quân miền đông bảo rằng trên thực tế binh sĩ và lính đánh thuê gốc Phi châu của phe chính-phủ với sự yểm-trợ của thiết-giáp và phi, pháo vẫn tiếp tục tấn công và siết vòng vây Benghazi. Thế là sau khi được LHQ bật đèn xanh với nghị-quyết cấm bay vào tối Thứ Năm, và được Tổng Thống Hoa Kỳ Obama cho lệnh xuất phát, nhằm bảo-vệ tính mạng của phiến-quân và thường dân Libya, Hải-quân Mỹ đã cùng với Anh và Pháp phóng hỏa-tiễn và cho xuất-phát các phi-vụ nhắm vào các dàn phòng-không, phi-trường của Lybia, các xe thiết-giáp và lự-lượng bộ binh của Gadhafi đang vây quanh Benghazi. Để giữ an toàn cho phi-cơ liên-quân, các dàn hỏa tiễn SAM nằm dọc theo bờ biển phía bắc của Libya là mục-tiêu ưu-tiên cần triệt hạ trước.

Trong đợt tấn-công đầu-tiên, các chiến-đấu cơ phản-lực của Pháp từ ngoài biển Địa Trung Hải bay đến pháo-kích các vị trí xe tăng và quân chính-phủ Libyan quanh Benghazi, trong lúc phản-lực cơ Anh quốc oanh tạc xứ Bắc phi này. Cùng một lúc, Hải quân Mỹ và Anh đã phóng ồ ạt phi-đạn Tomahawk từ các tàu chiến và tiềm thủy đỉnh ngoài khơi Địa Trung Hải nhắm vào 20 địa-điểm phòng không Libya nằm dọc duyên-hải dọn đường cho các phi-vụ kế tiếp của liên-quân nhắm vào các phi-trường của Libya.

Điểm đặc-biệt của cuộc tấn công Libya lần này là sự tham-dự của các phản-lực cơ Harrier của Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ và các phóng-pháo cơ tàng hình B-2 của Không quân Hoa Kỳ. Phi cơ Harrier xuất-phát từ các tàu đổ bộ đậu tại Địa Trung Hải, trong khi máy bay B-2 xuất-phát từ nội địa Hoa Kỳ. Các phi-cơ B-2 cất cánh từ căn-cứ Không quân Whiteman tại tiểu-bang Missouri, đã bay khứ hồi mất 25 tiếng đến Libya thả hết 45 quả bom, mỗi quả nặng 2000 cân Anh.

Như người khác, để tránh thiệt-hại cho đất nước và tránh tang tóc cho người dân, nhà lãnh-tụ thấy đã đến lúc phải ra đi, ấy nhưng ngược lại, Gadfafi trong trường-hợp này lại tuyên-bố sẽ không giảm áp-lực đối với Benghazi và sẽ cho mở các kho súng để phân-phát cho dân chúng Libya để họ được trang-bị súng tự động, đại bác và bom chống trả cuộc tấn công, và những người này sẽ tập-trung vào các phi-trường dùng thân làm lá chắn đỡ đạn. Ngoài ra, Gadhafi còn nói là các hành-động quốc-tế nhằm chống lại lực-lượng của ông ta không có lý do chính-đáng, mà giản-dị chỉ là sự xâm-lăng thánh-chiến để chiếm thuộc-địa có thể dẫn đến một cuộc thánh-chiến qui-mô khác. Lãnh-tụ Libya nhanh-chóng tiếp-viện mặt-trận Benghazi với phi-cơ, xe tăng và bộ binh nhưng lực-lượng của ông ấy đã bị các phi-cơ của Pháp bắn cho tan nát. Dân chúng Benghazi bảo là sự trợ giúp của liên-quân Tây phương đến thật đúng lúc và nhờ thế đã nâng cao tinh-thần chiến đấu của mọi người.

Moammar Gadhafi là người khôn ngoan xưa nay biết tiến thoái đúng mức nhưng có lẽ lần này ông ấy khó bảo-vệ được sinh-mạng.

Trong quá khứ, Gadhafi đã gây rất nhiều phiền toái cho Tây phương, nhất là Mỹ, mà chẳng bị hề-hấn gì.

Trong lúc Tổng Thống Nixon đang cầm-quyền tại Hoa Kỳ, Gadhafi lúc ấy là một quân-nhân 27 tuổi đã cùng nhóm sĩ-quan trẻ đứng lên làm cuộc đảo chánh lật đổ Vua Idris của Libya đang dưỡng bệnh tại Thổ Nhĩ Kỳ, thành-lập Cộng-Hòa Ả rập Libya. Ngay sau đó, ông ấy trở thành Đại Tá, cho lệnh trục-xuất các lực-lượng Hoa Kỳ và Anh ra khỏi nước Libya, đòi-hỏi tăng giá dầu phần lớn xuất-cảng sang Âu châu và được đáp-ứng ngay. Để cô-lập Gadhafi, Tổng Thống Nixon tăng viện-trợ quân-sự cho hai đồng-minh Ả rập Saudi và Ba Tư. Chiến-lược này thất-bại vì hai nước ấy gia-nhập các nước sản-xuất dầu Trung Đông để tẩy chay dầu hỏa năm 1973 nhằm trả-đũa Hoa Kỳ trong quyết-định tái cung-cấp võ-khí cho Do Thái suốt cuộc chiến Yom Kippur. Đến năm 1979, chính-phủ thân Tây phương của Ba Tư lọt vào tay cách-mạng Hồi giáo.

Suốt trong thập niên 1970, Gadhafi yểm-trợ võ-khí, huấn-luyện và cung-cấp nơi an-toàn cho quân khủng-bố. Tổng Thống Jimmy Carter gọi Gadhafi là "chồn hôi", không giao-thiệp với nước này.

Vì chính-sách ngoại-giao mềm yếu đến độ bị xem là nhu-nhược đối với các nước Trung Đông quá-khích như Libya và Iran, ông Carter bị thất-cử. Tổng Thống Ronald Reagan lên thay. Ông gọi Gadhafi là "tên điên của Trung Đông". Năm 1981, Tổng Thống Reagan trục-xuất phái-đoàn ngoại-giao Libya khỏi Hoa Kỳ sau khi nhận được báo-cáo cho biết các đội ám-sát của họ đang nhắm vào các giới chức ngoại-giao Mỹ. Vào năm 1986, có tin Libya đứng sau vụ nổ một hộp đêm tại Bá Linh, Đức làm chết ba người trong đó có hai quân-nhân Hoa Kỳ, Tổng Thống Reagan cho lệnh phi-cơ Mỹ dội bom Tripoli và Benghazi trong đó có nơi cư ngụ của Gadhafi. Nhà lãnh-tụ Lybia số còn lớn, thoát-hiểm mặc-dù cả trăm người khác bị chết trong đó có con gái nuôi của ông ấy. Vẫn cái đà khủng-bố tiếp-tục, vào năm 1988 chiếc phi-cơ dân-sự 103 của hãng hàng-không Hoa Kỳ Pan Am trong lúc đang bay ngang vùng trời Lockerbie xứ Tô Cách Lan bất thình-lình bị nổ trên trời khiến 270 hành-khách mà phần lớn là người Mỹ tử nạn. Người ta tình nghi thủ-phạm là Lybia. Một vài kẻ thủ phạm người Lybia bị cơ-quan tình-báo Anh bắt và bị đưa ra tòa kết án. Nhưng Gadhafi không nhận trách-nhiệm về vụ nổ máy bay này. Vài năm sau, Libya nhận trách-nhiệm và đồng-ý bồi-thường về tiền bạc cho gia-đình các nạn-nhân. Cách nay không lâu, một trong các thủ-phạm được chính-phủ Tô Cách Lan ân-xá với lý do người đàn ông này đang bị bệnh ung-thư nhiếp-hộ-tuyến vào giai-đoạn chót và chỉ còn sống được 6 tháng nữa mà thôi. Sau khi được trả tự do và trở về nguyên-quán, người đàn ông này vẫn còn sống nhăn cho tới bây giờ. Vấn-đề lại được báo chí hâm-nóng trở lại. Dư luận cho rằng sở dĩ Anh và Tô Cách Lan thả kẻ giết người Libya là vì cái mối lợi dầu hỏa; công-ty British Petrolium của Anh đang khai-thác dầu của Libya. Giới chức chính-phủ Tô Cách Lan thì giải-thích là họ thả người vì lý-do thuần-túy nhân-đạo dựa trên sự chẩn-bệnh của bác sĩ chuyên-môn. Mới đây nhất, Bộ Trưởng Tư-Pháp Libya, một giới chức cao-cấp trong chính-phủ Libya đã rời bỏ nội-các để phản-đối lãnh-tụ Gadhafi về việc ông này đàn-áp dã-man thường-dân Libya, đã tiết-lộ là ông có đầy đủ bằng-chứng cho thấy Đại Tá Gadhafi chính là người chủ-mưu ra-lệnh cho cấp dưới làm nổ chiếc Pan Am 103 vào năm 1988. Vì việc này, Hoa Kỳ đang đe sẽ chuyển hồ-sơ giết người của Gadhafi qua tòa án quốc tế thụ lý.

Tổng Thống Bill Clinton đắc-cử, duy-trì tiếp các chế-tài của Tổng Thống Reagan đối với Libya.

Đến thời Tổng Thống Cộng Hòa George W. Bush, Gadhafi lại tỏ ra ve-vãn Hoa Kỳ nhưng ông Bush phe-lờ luôn và tiếp-tục triển-hạn các biện-pháp chế-tài nói trên. Vào năm 2003, Tổng Thống Bush không cần có sự đồng ý của LHQ, đơn phương tấn-công Iraq, dẹp nhà độc-tài Saddam Hussein. Thấy nguy, không khéo ông Bush đang hăng máu, lấy cớ hỏi thăm sức khỏe chính mình, Gadhafi bèn xuống nước thỏa-mãn tất cả đòi-hỏi của Bush, từ bỏ các chương-trình chế-tạo võ-khí hạt-nhân và hóa-học, lên án khủng-bố. Mỹ bèn bỏ Libya ra khỏi danh sách các nước yểm-trợ khủng-bố. Thế là từ năm 2008 hai nước Hoa Kỳ và Libya thiết-lập bang-giao. LHQ và Hoa Kỳ có quan-hệ tốt với Libya cho tới 2009. Trong thời-gian ấy, một người con trai của Gadhafi đặc-trách về an-ninh, tóc để dài mốt thời thượng, có qua thăm Hoa Kỳ và cùng chụp hình lưu-niệm với bà Ngoại Trưởng Hillary Clinton trông đằm-thắm vui vẻ lắm.

Cá tính của Gadhafi rất thất thường, vui đó nhưng nổi quạu cũng rất nhanh và có những phản-ứng khó tiên-liệu.

Như lãnh-tụ khác trong hoàn-cảnh hiện nay chắc là lo-lắng, ăn ngủ không yên vì thấy ở vào tuyệt lộ, không lối thoát. Hai quốc-gia thường bênh-vực ông ấy là Nga và Trung quốc phản-đối nghị-quyết cấm bay của LHQ bằng mồm. Trên thực-tế, hai nước hội-viên thường-trực của HĐBA ấy đã cùng bỏ phiếu trắng như ba nước hội-viện không thường-trực khác, Ấn Độ, Ba Tây và Đức. Bây giờ, Gadhafi bốn bề thọ địch, bị bao nhiêu nước lớn tấn công kẹt cứng ở giữa. Phía nam là sa mạc mênh-mông, dễ làm mồi cho phi-cơ Tây phương, phía tây là Tunisia vừa làm cách-mạng hoa Lài dẹp Ben Ali, phía đông là Egypt vừa có cách-mạng dẹp đột tài Mubarak thành-công, không có chỗ chứa cho nhà độc-tài, còn lại về phía bắc là Địa Trung Hải lởn vởn đầy tàu lớn, tàu nhỏ, tàu ngầm của Anh, Pháp và Mỹ đang đậu. Súng đạn xưa nay do Anh cung cấp bây-giờ đã ngưng. Nước nào có can-đảm đi qua vùng cấm bay để tiếp-tế cho Libya? Chẳng còn một ai. Không quân cả nước có khoảng 80 chiếc máy bay cũ thiếu bảo trì. Quân-nhu dự-trữ với kiểu này kéo được mấy hơi?

Lần này Gadhafi chỉ có-thể thoát chết nhờ vào may-mắn mà thôi. Ông ấy tuyên-bố sẵn-sàng trường-kỳ gian-khổ chiến-đấu. Nhưng mà nói là một việc còn trên thực-tế, lấy võ khí ở đâu mà chống-trả trường kỳ? Không chừng lần này Gadhafi vận hên vẫn còn.

Chỉ mới sau một ngày Libya bị oanh-tạc và ăn phải phi đạn từ phi-cơ và tàu chiến của liên-quân Tây phương, Gadhafi ngoài mặt vẫn giữ sự cứng cỏi, thề đánh nhau đến chết, trong khi Liên Minh các nước Ả rập, cái khối đã yêu-cầu LHQ ra quyết-nghị cấm bay lại cảm-thấy rét quá. Vừa nhìn thấy phi-pháo rợp trời Liên Minh sợ quá bèn phát-biểu là hành-động võ-lực của Tây phương đã vượt quá đà, đi quá mức cần thiết. Thế ra các ông hiểu từ ngữ cấm bay có nghĩa Tây phương chỉ dùng chiến đấu phản-lực cơ bay vòng vọng trên không Libya với mục-đích răn đe ngăn-cản máy bay của Không lực Libya không cho họ bắn vào dân thường và phiến quân ở phía dưới đất thôi không sao? Các ngài ngây-thơ quá! Nghị-quyết cấm bay cho phép Hải quân và Không quân Tây phương tấn-công bất cứ lực-lượng nào của phe Tripoli là mầm-mống nguy-hại cho dân chúng và dĩ nhiên phải hiểu là cho chính lực-lượng của Hải quân và Không quân Tây phương gồm các phi-cơ mà phi-công của họ. Các nơi bị pháo kích nói chung là địa điểm quân-sự. Nói rộng ra nơi cư ngụ của Gadhafi cũng được hiểu ngầm là nằm luôn trong danh-sách oanh-tạc. Đây là tổng hành dinh phát ra hiệu lệnh tấn công võ-trang, mà đã giao-chiến thì hơi đâu mà phân-biệt nữa. Mới hôm qua là địch thủ không thể hợp-tác, Tây phương giúp cho một tay làm suy-yếu tiềm-năng chiến-đấu của đối-phương thì hôm nay Liên Minh Ả rập lại bảo là làm quá! Nghĩ lại mới thấy lời nói của ông Chánh Văn Phòng William Daley của Tổng Thống Obama vào ngày 6 tháng 3 mấy tuần trước:"Nhiều người đưa ra câu nói 'vùng cấm-bay và họ nói về việc này như thể nó chỉ là một trò chơi, một video game, hay là cái gì đó. Có vài người nói ra chữ đó chẳng có biết họ đang nói cái gì." là đúng. Vì thế cho nên 'cấm-bay' phải hiểu một-cách nghiêm-chỉnh, sâu một chút là chết chóc thương vong chứ chẳng phải hù dọa dỡn chơi được.

Gadhafi có hy-vọng sống còn nếu các giới chức chính-phủ Hoa Kỳ nói thật lòng. Tổng Thống Obama trong chuyến công-du Ba Tây tuần này xác-nhận là ông sẽ không gởi bộ binh Hoa Kỳ vào Libya, rằng hành-động quân-sự của Mỹ và đồng-minh chẳng qua chỉ là vì không thể đứng yên chứng-kiến cảnh nhà độc-tài Libya nói với dân chúng của ông ấy là sẽ không có nhân-từ thương xót gì hết. Trong phần lượng-định tình-hình thiệt-hại của Libya sau chuyến không kích ngày hôm qua, Đề Đốc William Gortney, giám-đốc văn-phòng Đô Đốc Tổng tham-mưu trưởng liên-quân Hoa Kỳ nói rằng Gadhafi không phải là mục-tiêu của cuộc oanh tạc, nhưng Đề Đốc không thể bảo-đảm an-toàn cho ông ấy. Còn Đô Đốc Mike Mullen, Chủ-tịch Tham-mưu liên-quân Hoa Kỳ phát-biểu rằng mục-tiêu của chiến-dịch quốc-tế này bị giới-hạn và nó không gồm chuyện ra đi của ông ta. Ông tướng giải-thích rõ mục-tiêu chính của chiến-dịch lần này là bảo-vệ thường dân tránh khỏi sự tấn công của lực-lượng thân Gadhafi trong lúc vẫn giữ được các sự tiếp-tế nhân-đạo.

Nếu nội-chiến kéo dài và phe phiến-quân không đủ khả-năng toàn thắng, Libya có thể sẽ mặc-nhiên rơi vào tình-trạng xứ sở chia đôi, miền tây vẫn ở dưới sự cai-trị của Gadhafi và miền đông dưới sự lãnh-đạo của Hội Đồng Chính phủ Libya có sự tham-gia của các chính-trị gia, bộ trưởng và quân-nhân Tripoli bỏ ngũ trước đây. Trừ phi phe phiến quân có một nhân-vật có tầm-cỡ và uy-tín và không liên-hệ đến Hồi giáo cực-đoan thì các nước Tây phương tiện đà loại bỏ Gadhafi lần này, trừ khử dứt khoát những cái nhức đầu cho Tây phương và nhiều nước Trung Đông trong Liên Minh Ả rập. Về mặt chính-trị và ngoại-giao, Pháp và Anh có vẻ muốn dứt điểm Gadhafi lần này. Tình-trạng không được giải-quyết sớm, Anh và Pháp sẽ mất mối lợi về dầu hỏa vào tay Trung quốc, Nga và Ấn Độ. Gadhafi đang kêu gọi và dành mọi sự dễ dãi và quyền-lợi cho ba nước không ủng-hộ cuộc tấn-công Libya của Tây phương kỳ này.

Nói cho đúng ra, các nước chỉ hành-động dựa vào quyền-lợi quốc-gia của họ mà thôi, chứ chẳng quan-tâm nhiều đến sinh-mạng dân chúng Libya. Ngoài ra, có nước cũng độc-tài và dã-man không kém Libya và nếu theo phe đa số các quốc-gia Tây phương để chống độc-tài và cai-trị dã-man của lãnh-tụ Lybia thì có khác gì tự mâu-thuẫn trơ-trẽn với chính họ. Và rồi chẳng chóng thì chầy, bản thân họ sẽ cùng chung số phận thôi. Với cái đà này, dân chúng các nước sẽ tỉnh-ngộ hết, và sẽ nhận ra đây là kỷ-nguyên dân-chủ trong đó người dân đích-thực là làm chủ lấy vận-mạng của mình, thấy rằng các quyền tự-do căn-bản của người dân là đương-nhiên chứ chẳng phải ân-huệ do một nhóm lãnh-đạo nào ban-phát và như thế các chế-độ độc tài cứ là từ từ rơi rụng hết. Dân chúng Tunisia, Ai cập và Libya làm được mà người Trung Hoa hay người Việt Nam có điểm nào thua sút họ đâu, thế thì tại sao người Trung quốc và người Việt Nam lại có thể an-phận thủ-thường với hiện-tại mà không cùng nhau tranh-đấu cho một nền dân-chủ đích-thực trong đó có sự tôn-trọng dân quyền, nhân phẩm của mọi người được xem là bình-đẳng trên quả đất này?

Có tài giỏi và may-mắn đến đâu thì cầm-quyền đến hơn 40 năm đã là quá lâu rồi, chẳng có ai tài giỏi và may-mắn mãi được. Ngày hôm qua, Đề Đốc William Gortney, giám-đốc văn-phòng Tổng tham-mưu trưởng liên-quân Hoa Kỳ nhận-định là trận không-kích của Anh, Pháp, và Mỹ đã tiêu-hủy phần lớn dàn phòng không Lybia. Ông ấy nói rằng cuộc oanh tạc đã thành-cộng đáng kể, làm cho lực-lượng của Gadhafi bị mất tinh-thần, ở trong tình-trạng cô-lập và hoang-mang cực độ. Ngay cả tòa nhà lớn của chính-phủ tại Tripoli, nơi mà Gadhafi đặt văn-phòng cũng bị lãnh bom và bị thiệt hại nặng vào tối chủ nhật như thế thì cái việc Đề Đốc Gortney nói là không thể bảo-đảm an-toàn cho ông Gadhafi là một việc đáng để cho các nhà độc-tài khác trên thế-giới suy ngẫm! Lần này Gadhafi thoát chết nhưng lần sau không ai dám nói chắc! Việc này có thể xảy ra cho lãnh-tụ Libya thì nó cũng có thể xảy ra cho bất cứ các nhà độc-tài nào khác còn sót lại trên hành tinh này.

Lều chõng tân-thời sẽ tan-tác cùng ông chủ, cơ-hội cắm dùi chắc chẳng còn!

Nguyễn Văn Huy
21/3/2011

Đọc thêm : Chungta - Vietnam - China -

NguoiBuonGio blog

Đại Vệ Chí Dị
"Cấm...Bán"

Video Nhật ký yêu nước

Nước Vệ triều nhà Sản, năm thứ 66, mùa xuân năm Tân Mão.

Thiên hạ thái bình, dân tình no ấm, hoan ca khắp nơi.

Nhờ ơn đức triều đình thấm nhuần bốn cõi, khắp nơi đều phẳng lặng.

Ngân khố đầy ắp, trù phú thật là một nước cường thịnh đang đi lên, vị thế bang giao lớn mạnh. Thật là mấy mươi mươi năm chưa lúc nào nước Vệ oai hùng thực sự đến vậy.

Bấy giờ nhân lúc thiên hạ thái bình, các quan trong triều nhàn tản mới mở tiệc trong cung luận đàm cách trong coi việc nước. Nước Vệ thường hay có lệ luận đàm, trước là đúc kết kinh nghiệm, sau là vạch ra đường lối, thể thức để cứ thế mà làm.

Bạo là tể tướng, quyền to như Chúa ngày xưa, làm chủ cuộc luận đàm. Bạo tự đắc lắm, dù sao bao nhiêu năm qua nước Vệ có được ngày nay phồn thịnh, ấm no đều một tay Bạo quyết cả. Các quan tán tụng mãi về tài năng của Bạo.

Các quan bàn nhau đạo làm quan, cai trị, sách lược nào là nhân, trí , dũng, tín tràng giang đại hải một hồi. Bạo nghe tủm tỉm cươi, đợi khị các quan bàn chán chê Bạo mới nói:

- Nực cười, đạo làm quan nước Vệ chỉ có đúng một từ mà thôi, lấy đâu ra nhiều thế.

Các quan xúm lại quanh Bạo, mong mỏi nghe lời hay. Bạo nói:

- Nước Vệ này sở dĩ có được thái bình, ấm no, phẳng lặng tất đều nhờ vào chữ Cấm mà thôi.

Các quan nghe Bạo nói xong, nhìn nhau giây lát rồi ai nấy đều gật gù khen phải. Quan tuyên huấn nói rằng:

- Tể tướng tuy học hành không nhiều, nhưng ý chí đúc kết cả tinh hoa ngàn cuốn sách, đạo trị nước quả là trong đúng một chữ Cấm mà thôi. Ví như bộ ta quản lý, cấm không cho nói chuyện đói rét, thất nghiệp, giặc giã . Không được nói thì sẽ là không có chuyện đó, mà không có chuyện đó thì tất nhiên sẽ chỉ còn có chuyện no ấm, thái bình , thịnh trị….

Quan thương mại khoái trá cười:

- Thật là tuyệt diệu, như chỗ chúng tôi, cái gì khan hiếm, đắt đỏ khỏi cần phải nghĩ cách tăng cường , bổ sung mà chỉ cấm là xong hết. Thiên hạ có vàng, triều đình thiếu thốn, giá vàng cao ngất, tiền triều đình mất giá. Chỉ cấm tư thương buôn bán vàng là xong, bắt được tịch thu, giá vàng giảm đột ngột, nay đây sắp tới bộ tôi sắp dâng sớ xin triều đình cấm thêm một số thứ nữa.Có gì xin các ngài đồng lòng duyệt giúp.

Quan bộ hình nói:

- Nước nhà yên ổn cũng là do các quan hành pháp biết khéo dùng chữ cấm, ví dụ bọn dân khiếu kiếu đông thì chúng cấm chúng tụ tập. Cấm đứng đơn nhiều người, bẻ chúng nó ra riêng rẽ từng thằng thì làm sao mà đất nước không yên lành, phẳng lặng.

Các quan lao xao, quan giao thông cấm đường, quan dân số cấm đẻ, quan nào cũng ráo riết khoe mình cấm nhiều, cấm triệt để. Bạo ngồi trên ghế Chúa nói:

- Các quan một lòng như vậy, nước Vệ này dẫu có sụp đất ,đổ trời, thiên tai, mất mùa, đói kém đến đâu đi nữa thì vẫn là thái bình, ấm no, hạnh phúc. Khắp nơi nơi hoan ca, vui vẻ.

Bạo rời triều, các quan lục tục kéo về, sân điện thưa thớt người. Hai tên lính hầu nói chuyện, một tên bên hữu nói:

- Ban nãy tể tướng nói có một chữ Cấm, theo tôi còn thiếu chữ nữa. Chắc ngài không muốn nói ra.

Tên lính bên tả hỏi:

- Có phải đó là chữ Bán phải không ?

Tên kia gật đầu, tên bên tả bảo:

- Thì vua quan nước Vệ này cả đời quan nghiệp chỉ làm hai điều là Cấm và Bán mà thôi. Cấm người ta mọi thứ, còn mình thì bán đủ thứ để vơ vét.

Tên bên hữu nói:

- Cấm thì bàn cho nhau được, những bán phải giữ riêng cho mình, kẻo thi nhau bán thì mình bán không kịp.

Cả hai tên cười ngặt nghẽo, lát sau tên bên tả thì thầm:

- Giờ mà ghép cả hai lại thành Cấm Bán nhỉ ?

Tên bên hữu nói:

- Ông dở mồm, cấm bán thì triều đình ta sao mà tồn tại được.

@nguoibuongio blog

Đọc thêm : nguoibuongio - Vinashin - ngaybloggervn - facebook -